Tình hình xuất khẩu gỗ và các sản phẩm gỗ của Việt Nam
Ngành xuất khẩu gỗ của Việt Nam đã trải qua giai đoạn tăng trưởng nhanh chóng kể từ những năm 1990. Từ mức khiêm tốn 214 triệu đô la vào năm 2000, ngành này đã vượt qua 1 tỷ đô la vào năm 2004 và đạt 14 tỷ đô la vào năm 2021. Sự tăng trưởng này được thúc đẩy bởi nhu cầu toàn cầu tăng lên, đặc biệt là đối với đồ nội thất, được thúc đẩy bởi tác động của đại dịch và sự gia tăng của hình thức làm việc từ xa. Năm 2024, Việt Nam dự kiến sẽ xuất khẩu 12,15 tỷ đô la sản phẩm gỗ củng cố vị thế là một quốc gia chiểm tỉ trọng lớn trong ngành này.
Ngành công nghiệp gỗ của Việt Nam đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ, với kim ngạch xuất khẩu trung bình hơn 10 tỷ đô la hàng năm đến 140 quốc gia. Hoa Kỳ là thị trường hàng đầu, chiếm hơn 50% kim ngạch xuất khẩu, đặc biệt là đồ nội thất. Tuy nhiên, sau đại dịch, thị phần của Hoa Kỳ đã giảm nhẹ. Trung Quốc là thị trường lớn thứ hai, chủ yếu là dăm gỗ, trong khi Liên minh châu Âu, đặc biệt là Vương quốc Anh, là một thị trường quan trọng khác. Dự kiến sẽ tăng trưởng vào năm 2024, đặc biệt là ở Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu.
Xem thêm: Xuất khẩu gỗ Việt Nam 2024: Tổng quan, cơ hội, rủi ro và thách thức
Các mặt hàng từ gỗ chiếm tỉ trọng xuất khẩu lớn?
Gỗ dán và gỗ ghép là sản phẩm gỗ kỹ thuật được làm bằng cách liên kết các lớp gỗ mỏng với nhau. Chúng được sử dụng rộng rãi trong xây dựng, đồ nội thất và tủ.
Xuất khẩu sang Hoa Kỳ: 571,62 nghìn m³, tạo ra 282,22 triệu đô la, chiếm 4% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ sang Hoa Kỳ.
Danh mục này bao gồm sản phẩm mộc chẳng hạn như cửa sổ, cửa ra vào và khung được sử dụng trong các dự án xây dựng.
Xuất khẩu sang Hoa Kỳ: 322 nghìn m³, trị giá 296,58 triệu đô la, chiếm 4,2% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ sang Hoa Kỳ, với mức tăng 47,6% về khối lượng.
Xuất khẩu sang EU: 48,42 nghìn m³, tạo ra 31,68 triệu đô la, giảm 30,2% về khối lượng.
Viên nén gỗ là những mảnh hình trụ nhỏ được làm từ mùn cưa nén hoặc chất thải gỗ khác, chủ yếu được sử dụng làm nhiên liệu trong sưởi ấm và phát điện.
Xuất khẩu sang Nhật Bản: 2,8 triệu tấn, tạo ra 438,67 triệu đô la.
Xuất khẩu sang EU: 110,87 nghìn tấn, tạo ra 17,88 triệu đô la.
Dăm gỗ là những mảnh gỗ nhỏ được sử dụng trong sản xuất bột giấy và giấy, năng lượng sinh khối và làm nguyên liệu thô để sản xuất các sản phẩm gỗ composite.
Xuất khẩu sang Trung Quốc: 9,38 triệu tấn, trị giá 1,44 tỷ đô la, chiếm 82,9% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam sang Trung Quốc.
Xuất khẩu sang Nhật Bản: 3,94 triệu tấn, tạo ra gần 610 triệu đô la.
Ván bóc là lớp gỗ mỏng, thường được bóc ra từ khúc gỗ, được sử dụng để ứng dụng bề mặt trên đồ nội thất, tấm ốp và các sản phẩm gỗ trang trí.
Xuất khẩu sang Trung Quốc: 903,32 nghìn m³, tạo ra 150,94 triệu đô la.
Gỗ xẻ là gỗ đã được cắt thành ván hoặc ván sàn, và được sử dụng cho mục đích xây dựng, lát sàn và nhiều ứng dụng mộc khác.
Xuất khẩu sang Trung Quốc: 184,76 nghìn m³, tạo ra 77,19 triệu đô la.
Nội thất văn phòng bao gồm bàn, ghế, tủ lưu trữ và các thiết bị khác được thiết kế cho không gian văn phòng.
Xuất khẩu sang Hoa Kỳ: 149,28 triệu đô la, giảm 31,3% so với năm 2022.
Nội thất nhà bếp bao gồm tủ, mặt bàn và tủ lưu trữ được thiết kế riêng cho không gian nhà bếp.
Xuất khẩu sang Hoa Kỳ: 846,44 triệu đô la, giảm 6,7% so với năm 2022.
Danh mục này bao gồm nhiều loại đồ nội thất bằng gỗ, bao gồm đồ nội thất phòng khách, phòng ăn và phòng ngủ.
Xuất khẩu sang Hoa Kỳ: 906,34 triệu đô la, giảm 29,2% so với năm 2022.
Xuất khẩu sang EU: 23,09 triệu đô la, giảm 34,4% so với năm 2022.
Danh mục này bao gồm ghế gỗ và đồ nội thất ghế ngồi, thường được sử dụng trong phòng ăn, văn phòng và không gian công cộng.
Xuất khẩu sang EU: 133,69 triệu đô la, giảm 30,5% so với năm 2022.
Tại sao nên nhập gỗ từ Việt Nam?
Việt Nam là điểm đến hấp dẫn đối với các nhà nhập khẩu gỗ nhờ nguồn cung cấp gỗ chất lượng cao đa dạng và giá cả cạnh tranh. Các sản phẩm gỗ của Việt Nam đang ngày càng phổ biến trên thị trường quốc tế nhờ công nghệ sản xuất hiện đại và nguồn lao động dồi dào. Có một số lý do thuyết phục để cân nhắc nhập khẩu gỗ từ Việt Nam.
- Việt Nam cung cấp nhiều loại gỗ, bao gồm gỗ keo, gỗ cao su và gỗ tếch, được đánh giá cao để sử dụng trong đồ nội thất và xây dựng.
- Việt Nam đặc biệt chú trọng đến lâm nghiệp bền vững và nguồn cung ứng có trách nhiệm, khiến đây trở thành lựa chọn có ý thức về môi trường.
- Các sản phẩm gỗ của Việt Nam có giá cả cạnh tranh, mang đến cho khách hàng một lựa chọn phải chăng.
- Việt Nam nổi tiếng với nghề thủ công chất lượng cao, đặc biệt là trong sản xuất đồ nội thất.
Gỗ phổ biến được sử dụng trong sản xuất tại Việt Nam
Ngành chế biến gỗ của Việt Nam phụ thuộc rất nhiều vào nguyên liệu thô, chiếm 40-60% giá thành sản phẩm. Mỗi năm, cả nước cần khoảng 40-42 triệu m³ gỗ thô để sản xuất. Nguồn nguyên liệu thô chính của những nguyên liệu này đến từ rừng trồng, trong đó gỗ keo và gỗ cao su là hai loại cây quan trọng nhất.
1. Gỗ keo
Chiếm ưu thế trong rừng trồng: Gỗ keo chiếm 80% diện tích rừng trồng ở Việt Nam, cung cấp khoảng 30 triệu m³ gỗ thô hàng năm. Gỗ keo rất đa năng và được sử dụng để sản xuất nhiều sản phẩm gỗ khác nhau, bao gồm:
- Dăm gỗ (để làm giấy, bột giấy và năng lượng)
- Ván ép (để sản xuất đồ nội thất)
- Viên nén (dùng để tạo năng lượng và sưởi ấm)
Gỗ keo dễ chế biến và có giá thành tương đối thấp, khiến nó trở thành nguyên liệu thô chính trong ngành chế biến gỗ của Việt Nam.
2. Gỗ cao su
Việt Nam có gần 1 triệu ha đồn điền cao su, chủ yếu là cao su của các hộ nông dân nhỏ, cho sản lượng 3-4 triệu m³ gỗ cao su hàng năm. Mặc dù nguồn cung gỗ cao su ít hơn gỗ keo, nhưng đây vẫn là thành phần quan trọng của ngành chế biến gỗ Việt Nam. Gỗ cao su chủ yếu được sử dụng để sản xuất:
- Sản phẩm gỗ công nghiệp (như ván ép và các thành phần đồ nội thất)
- Sản phẩm gỗ gia dụng (như đồ nội thất và các đồ dùng bằng gỗ nhỏ).
Gỗ cao su được ưa chuộng vì bề mặt nhẵn và độ bền, phù hợp với nhiều ứng dụng khác nhau.
Xem thêm bài viết: Top 7 loại gỗ được ưu chuộng để nhập khẩu từ Việt Nam
Năng lực sản xuất và cung cấp gỗ của Việt Nam
Tính đến năm 2022, diện tích rừng trồng của Việt Nam đã đạt khoảng 4,66 triệu ha, chiếm khoảng 30% tổng diện tích rừng cả nước. Những khu rừng này rất cần thiết để hỗ trợ nhu cầu nguyên liệu thô của ngành chế biến gỗ Việt Nam. Rừng trồng của đất nước chủ yếu tập trung ở các vùng phía Bắc, trong khi vùng Đông Nam Bộ là trung tâm sản xuất gỗ chính của đất nước.
Các vùng nguyên liệu chính
Vùng trung du và miền núi phía Bắc: Vùng này, bao gồm các tỉnh như Lai Châu, Sơn La và Thanh Hóa, có khoảng 5,4 triệu ha rừng (cả rừng tự nhiên và rừng trồng), trở thành một trong những vùng rừng lớn nhất Việt Nam.
Vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung: Khu vực này, bao gồm các tỉnh như Nghệ An và Quảng Bình, có khoảng 5,6 triệu ha rừng, đóng góp đáng kể vào nguồn tài nguyên gỗ của Việt Nam.
Các khu vực sản xuất và xuất khẩu gỗ chính
Khu vực Đông Nam Bộ (Đồng Nai và Bình Dương): Mặc dù tập trung nhiều rừng trồng ở phía Bắc, nhưng Đông Nam Bộ là nơi đóng góp lớn nhất vào sản xuất và xuất khẩu gỗ. Khu vực này là nơi có hai tỉnh quan trọng nhất về sản xuất gỗ:
- Đồng Nai: Được biết đến với cơ sở công nghiệp và làng nghề vững mạnh, Đồng Nai là nơi sản xuất chính các sản phẩm gỗ và đã phát triển các hợp tác xã giúp nâng cao năng lực sản xuất.
- Bình Dương: Thường được gọi là “thủ phủ” của nhiều doanh nghiệp chế biến gỗ lớn trong và ngoài nước, Bình Dương đóng vai trò quan trọng đối với ngành gỗ của Việt Nam, đóng góp đáng kể vào cả sản xuất trong nước và xuất khẩu.
Hai tỉnh này cùng nhau chiếm hơn 50% sản lượng gỗ và hơn 70% giá trị xuất khẩu trong ngành chế biến gỗ của Việt Nam.
Chứng nhận và Tiêu chuẩn Quốc tế về Gỗ của Việt Nam
Ngành công nghiệp gỗ của Việt Nam đang tuân thủ các tiêu chuẩn bền vững quốc tế để đáp ứng các yêu cầu của các thị trường xuất khẩu chính, bao gồm EU và Hoa Kỳ. Các thị trường này yêu cầu 70% nguyên liệu thô phải có nguồn gốc từ các nguồn được chứng nhận FSC, 30% còn lại được phép từ các nguyên liệu không được chứng nhận, miễn là chúng đáp ứng các tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc.
Tính đến tháng 9 năm 2023, 500.000 ha rừng của Việt Nam được chứng nhận theo tiêu chuẩn FSC và VFCS/PEFC, chiếm khoảng 64% diện tích rừng trồng của cả nước. Bao gồm cả các đồn điền tre và cao su. Ngoài ra, nhiều công ty đang đầu tư vào các hệ thống năng lượng tái tạo để thúc đẩy các hoạt động sản xuất bền vững hơn. Những nỗ lực này đảm bảo rằng các sản phẩm gỗ của Việt Nam đáp ứng được các yêu cầu quốc tế về trách nhiệm với môi trường, nâng cao khả năng cạnh tranh của các sản phẩm này trên thị trường toàn cầu.
Với xu hướng ngày càng tăng hướng tới tính bền vững và tiêu dùng có ý thức về môi trường, Việt Nam đang sẵn sàng trở thành điểm đến lý tưởng cho các sản phẩm gỗ chất lượng cao, giá cả phải chăng trong thập kỷ tới. Xu hướng xanh hóa, kết hợp với các chính sách thương mại chiến lược, định vị Việt Nam hoàn hảo để đáp ứng nhu cầu toàn cầu ngày càng tăng về vật liệu bền vững.
Xem thêm bài viết: Xuất khẩu hạt điều Việt Nam: Thành tựu và triển vọng
