Việt Nam tiếp tục củng cố vị thế là một trong những quốc gia dẫn đầu toàn cầu về xuất khẩu hàng may mặc, với sự tăng trưởng đáng kể tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU) và các quốc gia thuộc Hiệp định Đối tác Toàn diện xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Dưới đây là phân tích chi tiết về các danh mục hàng may mặc hàng đầu của Việt Nam ở những thị trường này
Xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam sang Hoa Kỳ
Xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam sang Hoa Kỳ chủ yếu tập trung vào ba mã số Hệ thống Điều hòa (HS) chính: HS 61, HS 62 và HS 63.
- HS 61110 (Áo len và áo ngực): Danh mục xuất khẩu lớn nhất, chiếm 14,6% tổng xuất khẩu hàng may mặc.
- HS 6204 (Quần áo nữ hoặc trẻ em gái): Danh mục lớn thứ hai, chiếm 13,2% tổng xuất khẩu.
Từ tháng 3 năm 2023 đến tháng 2 năm 2024, Việt Nam đã xuất khẩu 33.261 lô hàng may mặc sang Hoa Kỳ, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước. Thành tựu này đạt được nhờ 1.998 nhà xuất khẩu cung cấp hàng hóa cho 5.924 người mua tại Hoa Kỳ.
Đáng chú ý, xuất khẩu theo mã HS 6307 (Các sản phẩm may khác), bao gồm các trang phục được cắt may theo yêu cầu, ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ. Vào tháng 12 năm 2023, các lô hàng thuộc danh mục này tăng vọt 5.033% so với cùng kỳ năm trước, với 154 lô hàng được gửi sang Hoa Kỳ.
Xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang EU (2024)
Trong bảy tháng đầu năm 2024, xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang EU chủ yếu dẫn đầu bởi các sản phẩm thuộc mã HS 62 (hàng may mặc không đan) và HS 61 (hàng may mặc đan), chiếm phần lớn trong tổng số lô hàng xuất khẩu:
- HS 62 (Hàng may mặc không đan): Dẫn đầu thị trường với giá trị xuất khẩu 1,17 tỷ USD, chiếm 49,94% tổng xuất khẩu.
- HS 61 (Hàng may mặc đan): Theo sát với 908,89 triệu USD, chiếm 38,8% tổng xuất khẩu.
Sản phẩm đáng chú ý
- HS 620140 (Áo khoác dài, áo cưỡi ngựa, v.v.): Đóng góp 170,33 triệu USD, chiếm 6,15% tổng xuất khẩu.
- Quần/short nam sợi tổng hợp: Chiếm 5,84% thị phần.
Áo thun (T-shirt): Tăng 39,72% về xuất khẩu, chiếm 5,32% thị phần. Nhu cầu mạnh mẽ được ghi nhận tại Ba Lan, Bỉ, Đức và các quốc gia EU khác.
Xem thêm: Giá trị xuất khẩu hàng dệt may Viêt Nam 2011 – 2023
Xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang thị trường CPTPP (2024)
Thị trường CPTPP, gồm 11 quốc gia thành viên, là điểm đến quan trọng của ngành dệt may Việt Nam. Xuất khẩu theo mã HS 62 và HS 61 chiếm 93,7% tổng xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang các quốc gia này.
Danh mục hàng đầu
Các sản phẩm chủ lực bao gồm:
- Áo thun, áo tank top, và các sản phẩm đan bằng cotton tương tự: Nhóm xuất khẩu lớn nhất, chiếm:
- 78% xuất khẩu sang Nhật Bản
- 7,95% sang Canada
- 4,96% sang Úc
- Được ưa chuộng mạnh mẽ tại thị trường CPTPP, đặc biệt là Nhật Bản.
- Quần short nam và quần trẻ em (sợi tổng hợp, không đan): Danh mục lớn thứ hai, chiếm 6,35% xuất khẩu hàng dệt may sang CPTPP, với 75% xuất khẩu sang Nhật Bản.
- Áo sơ mi không đan cho nữ (HS 620690): Dù chỉ chiếm 0,5% thị phần, danh mục này đã tăng gần 200% trong năm tháng đầu năm 2024. Nó thể hiện tiềm năng mạnh mẽ, đặc biệt tại Nhật Bản, Canada và Úc.
Tình trạng hiện tại của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam
Loại hình và phân bố doanh nghiệp
Trong giai đoạn từ 2011 đến 2019, các doanh nghiệp tư nhân chiếm khoảng 90% số lượng doanh nghiệp dệt may tại Việt Nam. Tuy nhiên, từ năm 2019, tỷ lệ doanh nghiệp tư nhân đã giảm xuống còn 80%, chủ yếu do các doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn sau đại dịch. Trong khoảng 5.000 doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực này, có 88% là doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ.
Tính đến năm 2023, Việt Nam có khoảng 7.000 doanh nghiệp dệt may. Trong số đó, 80% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong khi hơn 10% là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Ngành này tuyển dụng khoảng 3 triệu lao động, với 70% lực lượng lao động tập trung vào sản xuất.
Loại hình sản xuất
Về sản xuất, hơn 70% các nhà máy dệt may tại Việt Nam tập trung vào sản xuất hàng may mặc. Chỉ có 6% nhà máy tham gia sản xuất sợi, 17% sản xuất vải và 4% tham gia nhuộm. Sự phân bố sản xuất này phản ánh vị thế mạnh mẽ của Việt Nam là nhà xuất khẩu hàng may mặc toàn cầu, đặc biệt trong phân khúc hàng may mặc, trong khi các lĩnh vực khác như sản xuất sợi và vải vẫn còn nhỏ hơn về quy mô.
Cơ cấu lương và thu nhập
Lương cơ bản của công nhân trong ngành dệt may tại Việt Nam tương đối cạnh tranh, trung bình khoảng 170 USD mỗi tháng. Tuy nhiên, do nhu cầu sản xuất cao và các thời hạn gấp rút, việc làm thêm giờ thường xuyên là một đặc điểm chung. Thời gian làm thêm giờ trung bình dao động từ 47 đến 60 giờ mỗi tháng, đóng góp thêm khoảng 52 USD cho mỗi người mỗi tháng, chiếm 22,4% tổng thu nhập.
Tổng thu nhập trung bình của công nhân may mặc tại Việt Nam thường dao động từ 200 đến 250 USD mỗi tháng. Các công nhân có kỹ năng và kinh nghiệm có thể kiếm được nhiều hơn đáng kể, với mức lương cho các vai trò chuyên môn cao dao động từ 300 đến 350 USD mỗi tháng. Những công nhân này thường đảm nhiệm các nhiệm vụ phức tạp hơn, đòi hỏi chuyên môn cao, dẫn đến mức lương cao hơn mỗi giờ và vai trò chuyên biệt hơn trong nhà máy.
Nguyên liệu thô sử dụng trong ngành may mặc Việt Nam
Ngành may mặc của Việt Nam phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu thô nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu sản xuất, vì sản xuất nguyên liệu trong nước chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu. Năm 2022, Việt Nam đã nhập khẩu nguyên liệu trị giá 22,99 tỷ USD cho ngành dệt may. Sự phụ thuộc vào nhập khẩu là một khía cạnh quan trọng trong cơ cấu sản xuất của ngành, đặc biệt là với các phương pháp chế biến được sử dụng trong sản xuất hàng may mặc.
Phương pháp chế biến: CMT so với OEM
CMT (Cắt – May – Hoàn thiện) là phương pháp sản xuất chủ đạo trong ngành may mặc Việt Nam, được sử dụng bởi 70% các doanh nghiệp. Theo phương pháp này, đối tác cung cấp 100% vải và các nhà sản xuất Việt Nam chỉ tập trung vào việc cắt, may và hoàn thiện sản phẩm may mặc. Phương pháp này phổ biến ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
OEM (Nhà sản xuất thiết bị gốc), nơi các doanh nghiệp tự cung cấp vải, được sử dụng bởi gần 25% các doanh nghiệp may mặc, chủ yếu là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Những công ty này có xu hướng kiểm soát tốt hơn chuỗi cung ứng của họ, bao gồm cả việc tìm nguồn cung ứng nguyên liệu như vải và sợi, giúp tăng tính linh hoạt và hiệu quả chi phí.
Nguồn nhập khẩu nguyên liệu thô
Các nguồn nguyên liệu chính cho ngành dệt may Việt Nam bao gồm:
- Trung Quốc: Là nhà cung cấp nguyên liệu lớn nhất cho Việt Nam, chiếm khoảng 51% tổng nhập khẩu. Trung Quốc cung cấp nhiều loại nguyên liệu thô, bao gồm vải đan kim, sợi cotton, và sợi hóa học.
- Hàn Quốc, Đài Loan, và Úc: Cũng là những nhà cung cấp quan trọng, mặc dù quy mô đóng góp nhỏ hơn so với Trung Quốc.
Nguyên liệu thô nhập khẩu chủ lực
Ngành dệt may Việt Nam chủ yếu nhập khẩu nguyên liệu thô sau đây:
- Vải đan kim (68%)
- Sợi cotton (16%)
- Sợi tổng hợp và nhân tạo (10%)
Kết luận
Ngành dệt may của Việt Nam đã vươn lên mạnh mẽ trở thành một trong những ngành xuất khẩu hàng đầu thế giới, nhờ vào chi phí lao động thấp, quy mô sản xuất lớn, và các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt là từ Trung Quốc, vẫn là một thách thức quan trọng. Sự cạnh tranh và yêu cầu về phát triển bền vững đang đẩy ngành dệt may của Việt Nam tiến tới việc cải thiện chuỗi cung ứng và tăng cường sản xuất trong nước.
Xem thêm:
