Chanh leo tím (Passiflora edulis)
Xuất xứ: Nam Mỹ, đặc biệt là Brazil.
Hình dáng: Quả có kích thước từ nhỏ đến trung bình, hình tròn hoặc bầu dục và có vỏ màu tím đậm khi chín hoàn toàn.
Hương vị: Ngọt và thơm với vị chua nhẹ và hơi axit.
Ứng dụng: Thường được sử dụng trong nước ép, món tráng miệng, nước sốt và ăn tươi.
Điều kiện phát triển: Ưa thích khí hậu mát mẻ, cận nhiệt đới nhưng cũng có thể phát triển tốt ở khu vực nhiệt đới có độ cao.
Đặc điểm: Chanh leo tím nổi tiếng với hàm lượng nước cao, hương vị đậm đà và vỏ tương đối mỏng so với các loại khác.
Giá trị dinh dưỡng: Trong 100g chứa: 97 calo, 23g carbs, 10,4g chất xơ, 0,7g protein, 30mg vitamin C, 348 IU vitamin A, 1,6mg sắt, 348mg kali. Giàu chất chống oxy hóa, chất xơ hỗ trợ tiêu hóa và vitamin C tăng cường miễn dịch.
Tùy thuộc vào sở thích – chanh leo tím ngọt hơn và thơm hơn, thích hợp để ăn tươi; chanh leo vàng nhiều nước và chua hơn, lý tưởng cho các loại đồ uống. Chanh leo tím có hàm lượng vitamin C cao hơn một chút (30mg so với 28mg trên 100g), nhưng loại vàng cứng cáp hơn.
Chắc chắn rồi, chanh leo là một lựa chọn tốt cho sức khỏe! Trong 100g thịt, bạn sẽ nhận được 97 calo, 10,4g chất xơ (hơn một phần ba nhu cầu hàng ngày), 30mg vitamin C (33% DV), và 348 IU vitamin A (7% DV), cùng với kali (348mg) và sắt (1,6mg) khá đáng kể. Chất xơ giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh và ổn định đường huyết, trong khi vitamin C tăng cường miễn dịch và sức khỏe làn da. Vitamin A hỗ trợ mắt và các chất chống oxy hóa như polyphenol giúp chống viêm và tổn thương tế bào – một số nghiên cứu liên kết chúng với việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim.
Chanh leo vàng (Passiflora edulis f. flavicarpa)
Xuất xứ: Bản địa ở các khu vực nhiệt đới, bao gồm Brazil và các vùng khác của Nam Mỹ.
Hình dáng: Lớn hơn chanh leo tím, có vỏ màu vàng tươi hoặc vàng kim và hình tròn hoặc bầu dục.
Hương vị: Chua hơn loại tím, với hương vị ít ngọt nhưng rất thơm.
Ứng dụng: Thường được sử dụng trong sản xuất nước ép thương mại nhờ sản lượng cao và hàm lượng nước lớn.
Điều kiện phát triển: Phát triển tốt trong khí hậu nhiệt đới, chịu được điều kiện nóng và ẩm tốt hơn.
Đặc điểm: Chanh leo vàng có vỏ dày hơn và hạt lớn hơn. Nó được trồng rộng rãi để tiêu thụ tươi và các sản phẩm chế biến.
Giá trị dinh dưỡng: Trong 100g chứa: 90 calo, 22g carbs, 10g chất xơ, 0,8g protein, 28mg vitamin C, 300 IU vitamin A, 1,5mg sắt, 340mg kali. Ít ngọt hơn loại tím, giàu chất xơ và chất chống oxy hóa.
Chanh leo vàng thường chỉ được gọi là “chanh leo vàng” hoặc “maracuyá” ở Mỹ Latin. Ở Hawaii, nó được gọi là “lilikoi,” và trong một số ngữ cảnh khoa học, nó là Passiflora edulis f. flavicarpa để phân biệt với loại tím.
Không hẳn. “Chanh leo” thường ám chỉ Passiflora edulis (màu tím hoặc vàng), nổi tiếng với phần thịt có hạt và vị chua. “Granadilla” có thể là các loài khác nhau – như granadilla ngọt (Passiflora ligularis), có phần thịt ít chua hơn – hoặc đôi khi là chanh leo tím ở các vùng như Nam Phi. Chúng có liên quan nhưng khác nhau về hương vị và hình dáng.
Chanh leo ngọt (Passiflora ligularis)
Xuất xứ: Bản địa ở dãy núi Andes của Nam Mỹ.
Hình dáng: Quả có hình tròn đến bầu dục với vỏ màu cam sáng và đốm trắng. Vỏ giòn dễ nứt.
Hương vị: Phần thịt ngọt, dịu và ít chua hơn so với các loại chanh leo khác.
Ứng dụng: Ăn tươi, thường được múc ra bằng thìa hoặc dùng trong món tráng miệng và đồ uống.
Điều kiện phát triển: Ưa thích khí hậu cận nhiệt đới mát mẻ và độ cao tương tự như chanh leo tím.
Đặc điểm: Nổi tiếng với hương vị ngọt dịu và phần thịt nhiều nước, rất phổ biến để ăn tươi hơn là để chế biến.
Giá trị dinh dưỡng: Trong 100g chứa: 70 calo, 17g carbs, 6g chất xơ, 1g protein, 20mg vitamin C, 200 IU vitamin A, 1mg sắt, 300mg kali. Ngọt dịu, ít axit, hàm lượng đường thấp, giàu vitamin C.
Tên tiếng Anh của nó là “sweet granadilla,” mặc dù đôi khi chỉ được gọi là “granadilla” hoặc “sweet passion fruit” để nhấn mạnh hương vị dịu nhẹ hơn so với chanh leo thông thường.
Có, granadilla ngọt là loại trái cây lành mạnh—trong 100g có khoảng 70 calo, 6g chất xơ, 20mg vitamin C (22% DV), 200 IU vitamin A (4% DV), và 300mg kali (6% DV). Nó có hàm lượng chất xơ và vitamin thấp hơn so với chanh leo tím nhưng vẫn giúp hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường hệ miễn dịch và cung cấp độ ẩm với hồ sơ dinh dưỡng ít chất béo.
Chanh leo chuối (Passiflora mollissima)
Xuất xứ: Tìm thấy ở dãy Andes của Nam Mỹ, đặc biệt là ở Peru, Colombia và Ecuador.
Hình dáng: Quả dài, hình dạng giống chuối, có vỏ màu vàng hoặc cam nhạt.
Hương vị: Phần thịt ngọt và chua, tương tự như các loại chanh leo khác, nhưng với hương vị đặc trưng hơn.
Ứng dụng: Thường được ăn tươi hoặc sử dụng trong đồ uống, mứt và món tráng miệng.
Điều kiện phát triển: Ưa thích khí hậu mát mẻ và độ cao tương tự như nơi nó được tìm thấy ở dãy Andes.
Đặc điểm: Quả hình chuối có vỏ dày, bên trong chứa phần thịt nhiều nước với hạt nhỏ màu đen.
Giá trị dinh dưỡng: Trong 100g chứa: 60 calo, 15g carbs, 5g chất xơ, 1g protein, 18mg vitamin C, 200 IU vitamin A, 1mg sắt, 290mg kali. Ngọt và chua với hình dạng giống chuối, giàu chất xơ và vitamin C.
Có, chanh leo chuối (Passiflora tripartita var. mollissima hoặc Passiflora tarminiana) có thể ăn được. Phần thịt màu cam mọng nước và hạt bên trong lớp vỏ vàng là an toàn để ăn, mặc dù vỏ khá cứng và không ăn được.
Nó có vị ngọt chua dịu với một chút hương vị nhiệt đới—tưởng tượng như một phiên bản dịu hơn của chanh leo với gợi ý của đào, xuân đào hoặc dưa. Hạt tạo thêm chút giòn, đôi khi có vị đắng nhẹ.
Nó có nguồn gốc từ dãy Andes (Colombia, Peru, Ecuador, v.v.) và được bán tại các chợ địa phương ở đó. Ở nơi khác, khó tìm hơn – bạn có thể thử các cửa hàng trái cây đặc sản, vườn ươm nhiệt đới, hoặc các nhà cung cấp hạt giống trực tuyến (ví dụ: ở Mỹ hoặc Úc).
Trong điều kiện lý tưởng (khí hậu cận nhiệt đới, chăm sóc tốt), cây có thể sống từ 15-20 năm, mỗi năm sản xuất từ 150-300 quả sau khi trưởng thành (1-2 năm). Tuổi thọ sẽ ngắn hơn trong điều kiện khắc nghiệt hoặc thiếu chăm sóc.
Kết luận
Thế giới của chanh leo vô cùng đa dạng, nhiều hương vị và lợi ích dinh dưỡng. Dù bạn thích vị ngọt ngào đậm đà của chanh leo tím, vị chua tươi mát của loại vàng, hay những đặc tính độc đáo của các loại khác, đều có một loại chanh leo phù hợp với khẩu vị của bạn. Hy vọng hướng dẫn này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về các loại chanh leo.
Xem thêm bài viết:
