Trong những năm gần đây, ngành xoài Việt Nam đã có bước phát triển vượt bậc. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu xoài ước đạt trên 260 triệu USD, tăng gần 40% so với năm 2023, nhờ vào chiến lược gia tăng thị phần tại các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Nhật Bản, ngoài thị trường truyền thống là Trung Quốc. Đây là một dấu mốc quan trọng, đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của ngành xoài, nhờ vào sự đổi mới về quy trình canh tác và chất lượng sản phẩm.
Vậy, những giống xoài nào đang được ưa chuộng và có tiềm năng xuất khẩu mạnh mẽ nhất tại Việt Nam? Dưới đây là top 5 giống xoài xuất khẩu hàng đầu trong 10 năm qua, cùng những ưu điểm nổi bật của từng giống, đã và đang giúp Việt Nam khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.
Xoài Cát Hoà Lộc
Xoài Cát Hòa Lộc, một trong những giống xoài nổi tiếng nhất của Việt Nam, không chỉ được yêu thích trong nước mà còn ghi dấu ấn mạnh mẽ trên thị trường quốc tế. Được mệnh danh là “trái xoài ngon nhất thế giới” bởi ông Daniel J. Kritenbrink, Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, xoài Cát Hòa Lộc đã chinh phục cả những thực khách khó tính nhất. Câu nói này không phải là lời khen xã giao mà là sự công nhận chân thực đối với một giống xoài cao cấp, từng được dâng tặng cho quý tộc Pháp từ thời xa xưa.
Xoài Cát Hòa Lộc có nguồn gốc từ xã Hòa Lộc, nay là xã Hòa Hưng, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang, và hiện nay đã được nhân rộng ra nhiều tỉnh, thành tại Đồng bằng sông Cửu Long. Mỗi vùng trồng xoài có một đặc trưng hương vị riêng biệt, nhưng xoài Cát Hòa Lộc ở Tiền Giang vẫn được đánh giá là ngon nhất nhờ thổ nhưỡng đặc biệt. Quả xoài có thịt dày, mịn, ít xơ và mang một hương vị thanh mát đặc trưng. Xoài Cát Hòa Lộc có kích thước lớn, mỗi trái nặng từ 450 – 600g, với vỏ màu xanh ngọc khi chưa chín và chuyển sang màu vàng chanh khi chín. Đặc biệt, quả xoài khi chín có một lớp phấn mỏng phủ trên bề mặt và các chấm đen li ti ở cuống, tạo nên một hình thức hoàn hảo.
Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Tiền Giang, năng suất bình quân của xoài Cát Hòa Lộc đạt từ 10 đến 15 tấn/ha, trong đó các vườn trồng xoài theo phương pháp nghịch mùa có thể thu lợi nhuận cao gấp 1,5 lần so với bình thường. Riêng đối với thị trường Trung Quốc, đã có gần 41 ha xoài Cát Hòa Lộc được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu chính ngạch, với hơn 22 ha của 36 hộ nông dân. Mùa xoài Cát Hòa Lộc kéo dài từ tháng 3 đến tháng 5, và trái vụ từ tháng 10 đến tháng 12.
Xoài Cát Chu
Xoài Cát Chu, một trong những giống xoài đặc sản nổi bật của Việt Nam, đặc biệt là ở vùng Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, đã trở thành một món quà quý giá cho những người yêu thích trái cây nhiệt đới. Ngoài việc được trồng rộng rãi tại các tỉnh như Tiền Giang, Cần Thơ, Vĩnh Long, và một số tỉnh miền Đông Nam Bộ, xoài Cát Chu hiện nay đã khẳng định được vị thế trên thị trường trong và ngoài nước nhờ hương vị đặc trưng và chất lượng vượt trội.
Quả xoài Cát Chu có hình thon dài, với phần vỏ khi chín có màu vàng hơi đỏ đặc trưng. Khi ăn, xoài có độ thịt dày, ít xơ, và độ dai nhẹ, tan ngay trong miệng. Vị ngọt thanh và hương thơm dễ chịu của xoài Cát Chu là điểm nhấn khiến nhiều người không thể quên. Đặc biệt, quả xoài khi chín cho hậu vị ngọt đậm, dễ chịu, tạo cảm giác thanh mát cho người thưởng thức.
Sở dĩ xoài Cát Chu có hương vị đặc biệt là nhờ vào điều kiện đất đai và khí hậu lý tưởng tại huyện Cao Lãnh, nơi có đất phù sa màu mỡ và nguồn nước tưới tiêu dồi dào. Tỉnh Đồng Tháp, với diện tích trồng xoài lên tới 9.031 ha, chiếm phần lớn diện tích trồng xoài của Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó xoài Cát Chu chiếm khoảng 60%. Chính sự chăm sóc tỉ mỉ và điều kiện canh tác thuận lợi đã giúp xoài Cát Chu phát triển mạnh mẽ và đạt chất lượng cao, được tiêu thụ rộng rãi tại nhiều thị trường.
Xoài tượng da xanh
Xoài Tượng Da Xanh là một giống xoài đặc sản nổi bật của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là tại Cần Thơ. Đây là giống xoài có kích thước lớn nhất trong tất cả các loại xoài ở Việt Nam, với mỗi quả nặng từ 0,5 đến 1 kg, thịt dày và chắc. Xoài Tượng Da Xanh có hình dáng thuôn dài, vỏ ngoài mịn và bóng, mang màu xanh đặc trưng. Khi quả chín, màu sắc của vỏ xoài chuyển sang vàng nhạt, khiến chúng trông rất bắt mắt.
Một đặc điểm nổi bật của xoài Tượng Da Xanh là vị chua nhẹ khi còn xanh, nhưng khi chín lại có vị ngọt rất đặc biệt. Giống xoài này ít xơ, tạo cảm giác mềm mịn khi ăn, làm cho chúng trở thành sự lựa chọn yêu thích của nhiều người tiêu dùng. Xoài Tượng thường được trồng vào mùa mưa, kéo dài từ tháng 5 đến tháng 7 hàng năm, và thời điểm thu hoạch xoài thường được chọn khi quả vừa ngả vàng, giúp bảo quản được lâu mà không bị hỏng.
Tại Cần Thơ, xoài Tượng Da Xanh chiếm tỷ lệ lớn trong diện tích trồng xoài, với khoảng 1.587 ha trồng giống này, chiếm 47% diện tích trồng xoài toàn thành phố. Thành phố này hiện có tổng diện tích trồng xoài lên tới 3.376 ha, cung cấp gần 17.500 tấn quả xoài mỗi năm. Ngoài xoài Tượng Da Xanh, các giống xoài khác như xoài cát Hòa Lộc cũng chiếm tỷ lệ đáng kể.
Xoài Cam Lâm
Xoài Cam Lâm là một trong những giống xoài đặc sản của tỉnh Khánh Hòa, nổi bật với chất lượng tuyệt vời và năng suất cao. Huyện Cam Lâm, nơi được biết đến là thủ phủ trồng xoài của tỉnh, có diện tích trồng xoài lên đến hơn 8.800 ha, chiếm khoảng 60% diện tích trồng xoài toàn tỉnh. Sản lượng đạt hơn 38.000 tấn mỗi năm, với năng suất trung bình lên đến 58,43 tạ/ha.
Điều đặc biệt về xoài Cam Lâm là thổ nhưỡng nơi đây rất phù hợp với giống xoài Úc, một giống xoài nổi tiếng với chất lượng cao. Xoài Úc trồng tại Cam Lâm có hình dáng quả to tròn, trọng lượng trung bình khoảng 800g mỗi quả. Vỏ của quả xoài có màu sắc đẹp, thường là màu vàng ửng hồng trên u vai quả khi chín. Thịt xoài có độ cứng, ít xơ và vị ngọt nhẹ, mang lại cảm giác ăn mềm mịn và thơm.
Mùa thu hoạch xoài Cam Lâm bắt đầu từ tháng 3 và kéo dài đến hết tháng 7 hàng năm, tạo cơ hội cho việc tiêu thụ và xuất khẩu sản phẩm trong suốt mùa vụ. Chất lượng xoài khi chín rất ngọt với độ ngọt từ 12-14%, mùi thơm đặc trưng và màu sắc hấp dẫn, khiến đây trở thành sản phẩm nông sản nổi bật của Khánh Hòa.
Xoài Keo
Xoài Keo là giống xoài có nguồn gốc từ Campuchia, được nhập vào Việt Nam từ những năm 2000 và nhanh chóng trở nên phổ biến ở các tỉnh miền Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Giống xoài này nổi bật nhờ khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của khu vực.
Quả xoài Keo có hình dáng đặc trưng: phần eo quả tròn, nhỏ dần về phía đầu và đuôi quả hơi cong nhưng vẫn giữ được độ no tròn. Trọng lượng của mỗi quả thường dao động từ 0,25kg đến 0,45kg, nhỏ hơn so với các giống xoài khác như xoài Hòa Lộc, Đài Loan hay Úc. Phần thịt xoài có màu vàng nhạt khi chưa chín và vàng đậm khi đã chín. Một đặc điểm nổi bật của xoài Keo là hương vị của nó. Khi còn sống, xoài có vị chua, nhưng khi chín, quả chuyển sang vị chua ngọt, tạo nên sự khác biệt so với các loại xoài nổi tiếng khác như xoài Hòa Lộc hay Đài Loan, vốn chỉ có vị ngọt khi chín.
Xoài Keo có thời gian thu hoạch sớm, thường bắt đầu từ tháng 3 và kéo dài đến tháng 5 hàng năm, giúp người trồng thu hoạch sản phẩm khi thị trường còn thiếu xoài các loại khác. Nhờ vào hương vị đặc biệt và thời gian thu hoạch sớm, xoài Keo được ưa chuộng và sử dụng rộng rãi trong các món ăn như gỏi xoài, salad hoặc ăn trực tiếp.
Kết luận
Dự báo đến năm 2030, diện tích trồng xoài tại Việt Nam sẽ đạt 140,000 ha với sản lượng lên đến 1.5 triệu tấn. Hơn 70% các cơ sở chế biến và bảo quản xuất khẩu sẽ đạt trình độ và công nghệ sản xuất tiên tiến. Với sự đa dạng về giống xoài tại Việt Nam, khách hàng quốc tế có thể lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu nhập khẩu của mình.
Các lựa chọn xoài phù hợp theo thị trường:
- Thị trường yêu cầu sản phẩm tươi cao cấp (Nhật Bản, Hàn Quốc, Châu Âu):
- Xoài cát Hòa Lộc: Tươi, ngọt tự nhiên, ít xơ, phù hợp với các thị trường cao cấp.
- Xoài cát Chu: Tươi, đẹp mắt, ít xơ, dễ vận chuyển.
- Xoài Úc: Tươi, ngọt nhẹ, phù hợp với các thị trường đòi hỏi chất lượng cao.
- Sản phẩm chế biến (nước ép, sấy, đông lạnh):
- Nước ép: Xoài cát Hòa Lộc, Xoài cát Chu, Xoài Úc là lựa chọn tuyệt vời.
- Sấy: Xoài cát Hòa Lộc, Xoài cát Chu, Xoài Tượng da xanh là những giống phù hợp với sản phẩm sấy dẻo.
- Đông lạnh: Xoài cát Hòa Lộc và Xoài Úc thích hợp cho sản phẩm đông lạnh chất lượng cao.
Xem thêm bài viết: Cơ hội và tiềm năng phát triển của Xoài Việt Nam
