Khu vực Châu Á – Thái Bình Dương là nơi sản xuất dứa lớn nhất thế giới, với sản lượng đạt 13 triệu tấn vào năm 2022, chiếm 41% tổng sản lượng dứa toàn cầu. Mỹ và châu Phi lần lượt đứng ở vị trí thứ hai và thứ ba với sản lượng 10 triệu tấn và 5,2 triệu tấn.
Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu vẫn là những thị trường tiêu thụ chính các sản phẩm từ dứa trên toàn cầu. Vào năm 2021, Hà Lan là quốc gia nhập khẩu dứa lớn nhất trong khu vực EU, với hơn 250.000 tấn dứa nhập khẩu. Các sản phẩm từ dứa chủ yếu được tiêu thụ trong các gia đình, vì người Mỹ và người châu Âu thường xuyên sử dụng dứa như một gia vị đặc trưng trong các món ăn.
Vậy những quốc gia nào là những nhà sản xuất và xuất khẩu dứa lớn nhất trên thế giới? Các quốc gia này có những tiềm năng gì đối với việc nhập khẩu dứa? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Costa Rica
Costa Rica hiện đang chiếm khoảng 70% tổng thị phần xuất khẩu dứa toàn cầu và 84% thị phần nhập khẩu dứa tại Hoa Kỳ. Dứa là một trong những sản phẩm quan trọng nhất của nền kinh tế Costa Rica, đóng góp 9% vào kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Ngành nông nghiệp của Costa Rica, chiếm 33% tổng thu nhập quốc gia, dẫn đầu với các sản phẩm xuất khẩu như chuối và dứa.
Năm 2024, sản lượng dứa của Costa Rica ước tính đạt khoảng 3,6 triệu tấn, duy trì sự ổn định so với những năm trước, củng cố vị thế của quốc gia này như một trong những nhà sản xuất và xuất khẩu dứa hàng đầu thế giới. Trong nửa đầu năm 2024, Costa Rica đã xuất khẩu 471 triệu đơn vị dứa sang Hoa Kỳ, chiếm 50% tổng kim ngạch xuất khẩu, với tổng số dứa xuất khẩu sang thị trường này vào năm 2023 là 701 triệu chiếc.
Philippines
Dứa và các sản phẩm từ dứa là mặt hàng xuất khẩu lớn thứ ba của Philippines, chỉ sau chuối và dầu dừa. Philippines sản xuất khoảng 2,7 triệu tấn dứa hàng năm với diện tích trồng lên tới hơn 66 nghìn ha. Năm 2022, sản lượng dứa đạt khoảng 2,91 triệu tấn. Từ năm 2018 đến năm 2021, sản lượng dứa tăng trưởng ở mức trung bình 1,2% mỗi năm, từ 2,73 triệu tấn năm 2018 lên 2,86 triệu tấn vào năm 2021. Diện tích trồng dứa trong giai đoạn này khá ổn định, từ 65,85 nghìn ha trong nửa cuối năm 2018 lên 66,98 nghìn ha năm 2021.
Philippines là quốc gia xuất khẩu dứa lớn thứ hai toàn cầu, chỉ sau Costa Rica. Vào năm 2023, nước này xuất khẩu khoảng 600.000 tấn dứa, tăng 2,7% so với năm trước. Thị trường lớn nhất của dứa Philippines nằm ở khu vực châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, chiếm 43% kim ngạch xuất khẩu trái cây của quốc gia. Nhật Bản và Hàn Quốc cũng là những thị trường quan trọng, chiếm lần lượt 30% và 14% kim ngạch xuất khẩu dứa của Philippines.
Indonesia
Năm 2022, Indonesia đã sản xuất 2,89 triệu tấn dứa, tăng 17,95% so với năm 2021 (2,45 triệu tấn), vươn lên trở thành một trong những quốc gia sản xuất dứa hàng đầu toàn cầu. Sự cải tiến này được thúc đẩy bởi việc tăng diện tích thu hoạch lên 4,87% và năng suất tăng 12,47%. Theo số liệu từ FAO, Indonesia là quốc gia trồng dứa lớn nhất thế giới, với sản lượng 3,204 triệu tấn vào năm 2022, vượt qua Philippines (2,914 triệu tấn) và Costa Rica (2,908 triệu tấn).
Sản xuất dứa tại Indonesia đã có một mức độ tăng trưởng đáng kể trong hơn hai thập kỷ (2000-2022), với tỷ lệ tăng trưởng hàng năm đạt 13,42%. Trong 5 năm gần đây, tốc độ tăng trưởng đạt 23,85% mỗi năm. Động lực chính thúc đẩy sự tăng trưởng này là sự gia tăng diện tích thu hoạch. Diện tích thu hoạch dứa đã tăng trung bình 8,78% mỗi năm, mặc dù trong 5 năm gần đây, tốc độ này đã giảm xuống 3,20% mỗi năm. Tuy nhiên, năng suất dứa vẫn tăng trưởng mạnh mẽ, với mức tăng trưởng hàng năm là 9,51%, và trong 5 năm qua, mức tăng trưởng đạt 29,84%.
Về diện tích trồng dứa, 71,92% diện tích trồng dứa của Indonesia nằm ngoài đảo Java, với diện tích thu hoạch là 17,78 nghìn ha, đóng góp 83,37% sản lượng quốc gia, tương đương 1,79 triệu tấn dứa tươi.
Thái Lan
Thái Lan hiện là quốc gia xuất khẩu dứa đóng hộp lớn nhất thế giới, với giá trị xuất khẩu cao nhất lên tới 460,51 triệu USD (0,41 triệu tấn). Các thị trường xuất khẩu chính bao gồm Liên minh Châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Trung Đông. Dứa ở Thái Lan được thu hoạch quanh năm, với khoảng 51% sản lượng của năm 2024 đã ra thị trường trong nửa đầu năm (318.592 tấn). Phần còn lại dự kiến thu hoạch từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2024, với sản lượng cao nhất vào tháng 10 và tháng 11.
Vùng trồng dứa chính ở Thái Lan tập trung ở miền Tây, bao gồm các tỉnh như Prachuap Khiri Khan, Ratchaburi, Phetchaburi và Kanchanaburi. Những tỉnh này có điều kiện tự nhiên lý tưởng cho việc trồng dứa nhờ vào khí hậu nhiệt đới gió mùa và đất đai màu mỡ. Theo dữ liệu năm 2024, diện tích thu hoạch ở bốn tỉnh này dự kiến đạt 70.979 ha, tăng 9% so với năm 2023, với tổng sản lượng đạt 619.990 tấn, tăng 11%. Năng suất trung bình dự kiến đạt 22,1 tấn/ha, tăng nhẹ so với năm trước.
Việt Nam
Việt Nam chú trọng phát triển cây dứa nhờ vào hiệu quả kinh tế cao và khả năng thích nghi tốt với điều kiện thổ nhưỡng. Việt Nam là một trong 9 quốc gia có diện tích và sản lượng dứa lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 3,4% diện tích trồng dứa và 2,36% sản lượng toàn cầu. Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam đứng thứ 3 về diện tích trồng dứa (sau Thái Lan và Philippines) và thứ 4 về sản lượng (sau Philippines, Thái Lan và Indonesia). Năm 2020, diện tích trồng dứa tại Việt Nam đạt 47.000 ha, chiếm khoảng 4,3% diện tích cây ăn quả của cả nước (1,1 triệu ha).
Vùng trồng dứa chủ yếu nằm ở các tỉnh phía Nam, chiếm đến 90% diện tích trồng dứa toàn quốc, trong đó Đồng bằng sông Cửu Long chiếm 56%. Các tỉnh có diện tích trồng dứa lớn bao gồm Tiền Giang (14.800 ha), Kiên Giang (10.000 ha), Hậu Giang (gần 1.600 ha), Long An (1.000 ha).
Xuất khẩu dứa của Việt Nam chủ yếu tập trung vào sản phẩm dứa chế biến, đặc biệt là dứa đóng hộp. Dù xuất khẩu dứa tươi còn hạn chế, các quốc gia như Nga và Mỹ là hai thị trường chủ yếu nhập khẩu dứa của Việt Nam, chiếm khoảng 50% tổng giá trị xuất khẩu. Sản phẩm chính xuất khẩu là dứa đóng hộp.
Kết luận
Dựa trên thông tin về sản xuất và xuất khẩu dứa của Costa Rica, Thái Lan, Philippines, Indonesia và Việt Nam, có thể rút ra một số kết luận quan trọng như sau:
- Costa Rica: Là quốc gia dẫn đầu trong xuất khẩu dứa, đặc biệt là giống dứa MD2. Sản xuất dứa ở Costa Rica chủ yếu để xuất khẩu, đặc biệt là dứa tươi, với các tiêu chuẩn chất lượng cao. Việc phát triển mạnh giống MD2 ở Costa Rica đã giúp quốc gia này chiếm lĩnh thị trường xuất khẩu dứa, tạo lợi thế lớn cho ngành dứa trong khu vực.
- Thái Lan: Là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu dứa lớn nhất thế giới, với giống dứa Patavia nổi bật. Thái Lan đã thành công trong việc phát triển các sản phẩm chế biến từ dứa, đặc biệt là dứa đóng hộp, và giữ vững vị thế số một thế giới về xuất khẩu dứa chế biến. Thái Lan cũng tập trung vào các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản và Trung Đông, điều này chứng tỏ khả năng cạnh tranh và phát triển mạnh mẽ của ngành dứa.
- Philippines: Là một đối thủ lớn trong ngành sản xuất và xuất khẩu dứa, đặc biệt là dứa tươi. Mặc dù sản lượng không bằng Thái Lan, nhưng Philippines vẫn chiếm lĩnh thị trường quốc tế nhờ vào sản lượng dứa tươi cao và chất lượng ổn định.
- Indonesia: Mặc dù đứng sau các quốc gia như Thái Lan và Philippines về sản lượng và diện tích trồng dứa, Indonesia vẫn có vai trò quan trọng trong ngành dứa ở Đông Nam Á. Tuy nhiên, ngành dứa Indonesia chủ yếu phục vụ nhu cầu trong nước và một phần xuất khẩu.
- Việt Nam: Là một trong những quốc gia có diện tích trồng dứa lớn ở Đông Nam Á, Việt Nam đang dần khẳng định vị thế của mình trong ngành sản xuất dứa. Việt Nam chủ yếu sản xuất dứa dưới dạng chế biến, đặc biệt là dứa đóng hộp, và xuất khẩu sang các thị trường lớn như Nga và Mỹ. Mặc dù xuất khẩu dứa tươi còn hạn chế, việc thử nghiệm và phát triển giống dứa MD2 hứa hẹn sẽ nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu trong tương lai.
