Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu mít hàng đầu thế giới với kim nghạch xuất khẩu mỗi năm giao động từ 230 triệu USD đến 300 triệu USD, đứng thứ 4 trong nhóm những loại trái cây chủ lực của Việt Nam.
Mít xuất khẩu ở Việt Nam được phân ra làm 3 loại đối với mít tươi: Mít loại 1 (từ 9 kg/quả trở lên), mít loại 2 (từ 6 – 8 kg/quả) và mít loại 3 (dưới 5 kg/quả). Trong khi phần lớn mít tươi của Việt Nam khi xuất khẩu có đích đến là thị trường Trung Quốc, thì nhóm sản phẩm mít chế biến lại đang tăng trưởng nhanh ở những thị trường xa, đặc biệt là Úc, EU và Hoa Kỳ.
Theo Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ, nhập khẩu hàng rau quả chế biến của Hoa Kỳ năm 2022 vào khoảng 11 tỷ USD, trong đó từ Việt Nam là 280 triệu USD. Trong 3 năm qua, giá trị xuất khẩu rau quả chế biến của Việt Nam sang Hoa Kỳ tăng trưởng mạnh, với mức tăng 30-45% mỗi năm. Tốc độ tăng trưởng ở mức cao của rau quả chế biến nhập khẩu từ Việt Nam, cho thấy các sản phẩm này của Việt Nam đang dần đáp ứng được các yêu cầu của người tiêu dùng Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, rau quả chế biến từ Việt Nam trong tổng nhập khẩu của Hoa Kỳ vẫn còn chiếm tỷ trọng rất thấp. Đồng thời, do thị trường đang từng bước tăng trưởng, được quản lý bởi rất nhiều bên trung gian dẫn tới nguồn chất lượng sản phẩm cho cả mít tươi và mít chế biến vẫn còn tình trạng chưa đồng đều, đòi hỏi kế hoạch rõ ràng và bài bản khi nhập khẩu hàng hoá từ Việt Nam.
Bài viết dưới đây sẽ giải thích kĩ hơn quy trình khi bạn muốn xuất khẩu mít tươi và mít chế biến từ Việt Nam.
Xem thêm bài viết: Triển vọng của thị trường mít toàn cầu: Xu hướng và dự báo
Tìm kiếm khách hàng quốc tế
Tham gia các hội chợ và triển lãm quốc tế
Hội chợ và triển lãm quốc tế là một trong những cách hiệu quả nhất để tiếp cận khách hàng quốc tế và đối tác tiềm năng. Các nhà cung cấp nên tham gia các sự kiện lớn về nông sản như:
- Vietnam Foodexpo: Hội chợ về ngành thực phẩm Việt Nam
- Fruit Logistica (Berlin, Đức) – Triển lãm quốc tế hàng đầu về rau củ quả.
- Asia Fruit Logistica (Hong Kong) – Nơi kết nối các nhà cung cấp châu Á với thị trường toàn cầu.
Tại các sự kiện này, nhà cung cấp có thể gặp gỡ trực tiếp các nhà nhập khẩu, nhà bán lẻ, và những đối tác quan tâm đến sản phẩm mít của Việt Nam.
Sử dụng các nền tảng thương mại điện tử B2B
Các nền tảng thương mại điện tử B2B là công cụ mạnh mẽ để tìm kiếm khách hàng quốc tế. Một số nền tảng phổ biến bao gồm:
- Alibaba.com
- Global Sources
- TradeKey
Nhà cung cấp có thể đăng sản phẩm mít của mình, tạo hồ sơ doanh nghiệp và tiếp cận trực tiếp các nhà nhập khẩu quốc tế.
Ngoài ra, bạn có thể đăng ký để trở thành đối tác của VnCommex. Dịch vụ của chúng tôi bao gồm các bước trong quá trình xuất khẩu nông sản Việt Nam ra nước ngoài: tìm kiếm khách hàng, hỗ trợ thăm nhà cung cấp, thủ tục hải quan xuất nhập khẩu và các vấn đề phát sinh khác.
3. Hợp tác với các cơ quan xúc tiến thương mại và hiệp hội ngành hàng
Làm việc với các cơ quan xúc tiến thương mại và hiệp hội ngành hàng sẽ giúp nhà cung cấp dễ dàng tiếp cận thông tin về các thị trường mới và cơ hội xuất khẩu. Một số đơn vị hỗ trợ doanh nghiệp nông sản Việt Nam xuất khẩu bao gồm:
- Cục Xúc tiến Thương mại – Bộ Công Thương
- Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit)
Các tổ chức này cung cấp thông tin về thị trường, xu hướng tiêu dùng, và giúp kết nối với các nhà nhập khẩu quốc tế.
Đàm phán và ký hợp đồng
Đàm phán và ký hợp đồng là một trong những bước quan trọng khi xuất khẩu, đảm bảo bạn có được thỏa thuận rõ ràng với nhà nhà nhập khẩu về chất lượng sản phẩm, thời gian giao hàng, cũng như các điều khoản thanh toán. Dưới đây là những lưu ý quan trọng trong quá trình đàm phán và ký hợp đồng:
Các điều khoản thương mại
- Giá cả: Thỏa thuận giá cả dựa trên loại mít, chất lượng, và điều kiện giao hàng. Bạn nên khảo sát giá trên thị trường trước để đưa ra một mức giá phù hợp và cạnh tranh.
- Điều kiện vận chuyển: Các điều kiện phổ biến là FOB (giao hàng tại cảng), CIF (bao gồm chi phí vận chuyển và bảo hiểm), và EXW (giao hàng tại kho người bán). Thường bạn phải nắm chắc hàng bạn giao ở cảng nào sẽ hợp lý, chi phí kéo công từ xưởng ra tới cảng ở mức nào để chi phí không vượt quá lợi nhuận. Tùy thuộc vào điều kiện tài chính và nhu cầu nhập khẩu của bạn mà chọn điều khoản thích hợp để đảm bảo chi phí vận chuyển tối ưu.
- Thời gian giao hàng: Đảm bảo thống nhất về thời gian giao hàng để tránh gián đoạn trong chuỗi cung ứng. Thời gian này cần được ghi rõ trong hợp đồng và có các biện pháp dự phòng nếu có bất kỳ sự chậm trễ nào.
Quy định về chất lượng và kiểm định sản phẩm
- Tiêu chuẩn chất lượng: Hiểu rõ các yêu cầu của khách hàng về sản phẩm, chẳng hạn như kích cỡ, màu sắc, độ ngọt, độ chín và yêu cầu đóng gói. Những tiêu chuẩn này phải được ghi rõ trong hợp đồng để đảm bảo sản phẩm bạn nhận được đáp ứng đúng yêu cầu ban đầu.
- Giấy chứng nhận chất lượng: Các yêu cẩu của khách hàng về giấy chứng nhận như: VietGAP, GlobalGAP hoặc Phytosanitary Certificate (chứng nhận kiểm dịch thực vật). Để hoàn tất thủ tục thanh toán bạn cần cung cấp đầy đủ hồ sơ giấy tờ cho khách hàng.
Phương thức thanh toán và bảo đảm tài chính
- Phương thức thanh toán: Phương thức thanh toán phổ biến trong giao dịch quốc tế là L/C (Letter of Credit), T/T (Telegraphic Transfer), hoặc D/P (Documents Against Payment). L/C là lựa chọn an toàn nhất vì giúp đảm bảo tài chính giữa hai bên thông qua ngân hàng, tránh rủi ro thanh toán.
- Điều khoản thanh toán: Quy định cụ thể về thời hạn thanh toán và các khoản phí phát sinh (nếu có) để tránh tranh chấp. Có thể đàm phán để chia nhỏ thanh toán theo từng đợt dựa trên tiến độ giao hàng hoặc đạt yêu cầu chất lượng, giúp giảm rủi ro cho cả hai bên.
Điều khoản về bảo hiểm và bảo đảm hàng hóa
- Bảo hiểm hàng hóa: Nếu khách hàng yêu cầu điều kiện giao hàng CIF, bạn sẽ chịu trách nhiệm mua bảo hiểm.
- Điều khoản xử lý rủi ro: Bao gồm các điều khoản về bảo hành, bồi thường hoặc hoàn trả nếu sản phẩm không đạt yêu cầu hoặc gặp vấn đề trong quá trình vận chuyển. Các điều khoản này cần được quy định chi tiết trong hợp đồng để bảo vệ quyền lợi của bạn.
Ký kết và phê duyệt hợp đồng
- Soạn thảo hợp đồng: Soạn thảo hợp đồng bao gồm đầy đủ các điều khoản đã đàm phán, đảm bảo rõ ràng và không có sai sót. Hợp đồng cần được cả hai bên phê duyệt và ký kết chính thức.
- Chú ý đến các điều khoản pháp lý: Kiểm tra kỹ các điều khoản pháp lý về tranh chấp, thẩm quyền xử lý tranh chấp và luật áp dụng (thường là luật thương mại quốc tế hoặc luật của một nước thứ ba) để đảm bảo rằng cả hai bên hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình.
Kiểm soát chất lượng và đóng gói
Khi xuất khẩu mít sang các thị trường quốc tế như Trung Quốc, EU, hay Mỹ, kiểm tra chất lượng và đóng gói là những bước quan trọng để đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt của các quốc gia này. Tùy vào từng loại sản phẩm như mít tươi, mít non, mít sấy, và mít đông lạnh, các tiêu chuẩn sẽ có những yêu cầu khác nhau. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về kiểm tra chất lượng và đóng gói cho từng loại sản phẩm:
Mít Tươi
Kiểm tra chất lượng:
- Chọn lọc: Quả mít phải đều về kích cỡ, màu sắc, không bị hư hại hay có dấu hiệu bệnh lý. Đặc biệt, phải loại bỏ những quả có vết bầm, thâm đen hay có mùi không phù hợp.
- Độ ngọt và độ chín: Để đạt yêu cầu xuất khẩu, quả mít phải có độ chín và độ ngọt ở mức phù hợp, đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng của từng thị trường, chẳng hạn như độ đường Brix tối thiểu cho mít xuất khẩu sang EU hay Mỹ.
- Giấy chứng nhận: Các thị trường như EU, Mỹ yêu cầu giấy chứng nhận an toàn thực phẩm như GlobalGAP hoặc VietGAP và giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate) do Cục Bảo vệ Thực vật cấp.
Đóng gói:
- Đóng gói tươi: Quả mít tươi cần được bọc nilon hoặc xốp để tránh va đập, sau đó đặt trong các thùng carton có lỗ thoáng khí.
- Làm mát: Mít tươi cần được bảo quản ở nhiệt độ từ 12-15°C để duy trì độ tươi ngon, nhất là trong các lô hàng vận chuyển đường dài.
- Ghi nhãn: Thùng carton phải có thông tin về nhà sản xuất, nguồn gốc, ngày thu hoạch, và mã vạch để dễ truy xuất nguồn gốc.
Mít Non
Kiểm tra chất lượng:
- Độ tươi và màu sắc: Mít non phải có màu xanh tươi, không có dấu hiệu héo hay bị nứt nẻ. Cần đảm bảo độ cứng và độ tươi để không bị dập trong quá trình vận chuyển.
- Kiểm tra dư lượng hóa chất: Đối với các thị trường như EU và Mỹ, mít non phải được kiểm tra chặt chẽ về dư lượng thuốc trừ sâu và chất bảo vệ thực vật, đáp ứng các tiêu chuẩn như MRL (Maximum Residue Limit – Giới hạn dư lượng tối đa).
Đóng gói:
- Đóng gói và bảo quản: Mít non thường được cắt thành các miếng vừa phải, đóng gói trong túi hút chân không hoặc hộp nhựa để giữ được độ tươi lâu hơn.
- Ghi nhãn và bao bì: Bao bì phải ghi rõ thông tin về sản phẩm, nhà cung cấp, và hướng dẫn bảo quản để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.
Mít Sấy
Kiểm tra chất lượng:
- Màu sắc và độ giòn: Mít sấy phải có màu vàng tươi, độ giòn tự nhiên, không quá khô hoặc ỉu, không có dấu hiệu cháy xém hoặc màu nâu bất thường.
- Độ ngọt tự nhiên: Để đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, mít sấy nên có độ ngọt tự nhiên, không chứa đường phụ gia hoặc chất bảo quản không an toàn. Một số thị trường yêu cầu các sản phẩm sấy khô không được chứa đường hóa học.
- Kiểm tra vi sinh: Đối với các thị trường như EU và Mỹ, mít sấy phải trải qua các kiểm tra vi sinh nghiêm ngặt để đảm bảo không chứa vi khuẩn gây hại như Salmonella, E.coli.
Đóng gói:
- Hút chân không: Mít sấy thường được đóng gói trong túi hút chân không để đảm bảo độ giòn và kéo dài thời gian bảo quản.
- Bao bì đa lớp: Sử dụng bao bì đa lớp để ngăn chặn độ ẩm xâm nhập và giữ cho sản phẩm không bị mất đi độ giòn trong quá trình vận chuyển.
- Ghi nhãn: Trên bao bì phải ghi rõ các thông tin như thành phần, hướng dẫn bảo quản, mã vạch, và hạn sử dụng để đáp ứng yêu cầu pháp lý của các thị trường nhập khẩu.
Mít Đông Lạnh
Kiểm tra chất lượng:
- Chất lượng nguyên liệu: Mít đông lạnh phải là những múi mít chín tươi ngon, không có dấu hiệu hư hại hoặc màu sắc bất thường.
- Kiểm tra vi sinh và hóa chất: Tương tự như mít sấy, mít đông lạnh cần kiểm tra vi sinh nghiêm ngặt, đồng thời kiểm tra hóa chất bảo quản (nếu có) để đảm bảo an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế.
- Phương pháp đông lạnh: Mít cần được đông lạnh nhanh (IQF – Individual Quick Freezing) để đảm bảo giữ được hương vị và màu sắc tự nhiên, đồng thời hạn chế vi khuẩn phát triển.
Đóng gói:
- Đóng gói hút chân không: Mít đông lạnh được đóng trong túi hút chân không để tránh tình trạng đông đá nhiều, ảnh hưởng đến chất lượng khi rã đông.
- Bao bì chịu nhiệt: Sử dụng bao bì chịu nhiệt và chống rò rỉ để đảm bảo sản phẩm giữ được độ lạnh trong quá trình vận chuyển. Thùng chứa sản phẩm cũng phải được làm từ vật liệu cách nhiệt tốt để duy trì nhiệt độ dưới -18°C.
- Ghi nhãn: Bao bì ghi rõ thông tin sản phẩm, hướng dẫn bảo quản và thời hạn sử dụng, đảm bảo phù hợp với tiêu chuẩn xuất khẩu vào các thị trường khó tính.
Thủ tục hải quan và giấy phép
Hoàn thiện thủ tục hải quan và giấy phép là bước quan trọng cuối cùng trước khi hàng hóa được xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Đối với sản phẩm mít xuất khẩu từ Việt Nam sang các thị trường như Trung Quốc, EU, Mỹ, việc nắm rõ các quy định và giấy tờ cần thiết sẽ giúp bạn tránh các rủi ro phát sinh trong quá trình vận chuyển. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết từng bước:
1. Chuẩn bị bộ hồ sơ hải quan xuất khẩu
Bộ hồ sơ hải quan cho sản phẩm nông sản xuất khẩu như mít bao gồm các giấy tờ sau:
- Tờ khai hải quan: Được khai báo điện tử thông qua hệ thống VNACCS của Hải quan Việt Nam. Bạn cần đảm bảo thông tin chính xác về loại hàng, số lượng, và giá trị.
- Hợp đồng thương mại (Sales Contract): Hợp đồng này bao gồm thông tin giữa bạn và đối tác nhập khẩu, quy định chi tiết các điều khoản như số lượng hàng hóa, điều kiện giao hàng (FOB, CIF…), và thanh toán.
- Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice): Đây là chứng từ xác định giá trị của hàng hóa, giúp hải quan định giá thuế.
- Phiếu đóng gói (Packing List): Chứng từ này liệt kê chi tiết các kiện hàng, bao gồm trọng lượng, kích thước, và số lượng từng loại sản phẩm trong lô hàng.
- Vận đơn (Bill of Lading): Chứng từ do hãng vận chuyển cung cấp, thể hiện thông tin vận chuyển và làm cơ sở để nhận hàng tại cảng đích.
- Giấy chứng nhận nguồn gốc xuất xứ (Certificate of Origin – C/O): Đối với hàng xuất đi Mỹ, EU, và Trung Quốc, giấy C/O giúp hàng hóa của bạn được hưởng các ưu đãi thuế quan theo thỏa thuận FTA.
2. Các giấy phép và chứng nhận cần thiết
- Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate): Đây là yêu cầu bắt buộc khi xuất khẩu nông sản. Cục Bảo vệ Thực vật của Việt Nam sẽ cấp chứng nhận này sau khi kiểm tra sản phẩm đảm bảo không có dịch bệnh và đạt tiêu chuẩn vệ sinh.
- Chứng nhận an toàn thực phẩm (Food Safety Certificate): Đối với EU, Mỹ và một số nước khác, chứng nhận này là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo sản phẩm không chứa dư lượng thuốc trừ sâu, kim loại nặng, hay các chất phụ gia độc hại. Một số chứng nhận phổ biến là GlobalGAP, VietGAP cho sản phẩm tươi sống hoặc HACCP cho sản phẩm chế biến.
- Giấy phép của cơ quan chức năng tại thị trường nhập khẩu: Một số thị trường như Trung Quốc yêu cầu đăng ký mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Hàng hóa phải được cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói hợp lệ trước khi xuất khẩu chính ngạch.
3. Quy trình khai báo hải quan
- Khai báo thông tin lô hàng: Đăng nhập vào hệ thống VNACCS để khai báo thông tin về lô hàng, số lượng, loại hình xuất khẩu, và các mã HS phù hợp với loại mít xuất khẩu.
- Đưa hồ sơ lên hệ thống Hải quan: Sau khi khai báo, hồ sơ sẽ được kiểm tra. Các lô hàng có thể được xếp vào kênh xanh (miễn kiểm tra), kênh vàng (kiểm tra hồ sơ), hoặc kênh đỏ (kiểm tra thực tế hàng hóa).
- Nộp thuế và lệ phí: Tùy vào thỏa thuận với đối tác nhập khẩu, bạn có thể phải thanh toán các khoản thuế xuất khẩu nếu có.
4. Lưu ý về các quy định nhập khẩu của thị trường quốc tế
- Thị trường Trung Quốc: Trung Quốc có yêu cầu riêng về mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Ngoài ra, nước này thường xuyên cập nhật danh sách các loại hàng hóa được phép nhập khẩu, nên bạn cần kiểm tra và tuân thủ quy định hiện hành.
- Thị trường EU: EU áp dụng các tiêu chuẩn kiểm tra nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với dư lượng hóa chất và thuốc trừ sâu. Đảm bảo sản phẩm của bạn đáp ứng các tiêu chuẩn này để tránh bị trả hàng.
- Thị trường Mỹ: Cần tuân thủ các tiêu chuẩn về thực phẩm an toàn của FDA (Food and Drug Administration), đảm bảo rằng sản phẩm không chứa các chất gây hại và được ghi nhãn rõ ràng.
Kết Luận
Việc xuất khẩu mít thành công sang các thị trường quốc tế như Trung Quốc, EU và Mỹ đòi hỏi một loạt các bước tỉ mỉ, từ việc đảm bảo kiểm soát chất lượng và đóng gói thích hợp cho đến việc điều hướng các thủ tục hải quan và lựa chọn phương thức vận chuyển đáng tin cậy. Mỗi loại sản phẩm—mít tươi, mít non, mít sấy khô và mít đông lạnh—đều có những yêu cầu cụ thể mà nhà xuất khẩu phải tuân thủ để đáp ứng các quy định nghiêm ngặt của các thị trường này.
Xem thêm bài viết:
