Bưởi Việt Nam ngày càng tiếp cận và được cấp phép xuất khẩu đến nhiều thị trường lớn, như Mỹ và New Zealand vào năm 2022, Vương quốc Anh vào năm 2023, và gần đây nhất là Hàn Quốc vào đầu năm 2024. Sự gia tăng thị trường xuất khẩu không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế cho ngành nông sản mà còn khẳng định chất lượng và uy tín của bưởi Việt Nam trên trường quốc tế.
Sản lượng dồi dào, chất lượng tốt nhưng kim nghạch xuất khẩu còn thấp
Dù có sản lượng dồi dào và chất lượng tốt, kim ngạch xuất khẩu bưởi của Việt Nam vẫn còn hạn chế do một số yếu tố:
1. Chi phí vận chuyển
Bưởi Việt Nam chủ yếu được trồng tại Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng. Nhờ vị trí gần Trung Quốc, thời gian vận chuyển bưởi tới thị trường này chỉ khoảng 1,5 ngày, mang lại lợi thế tiết kiệm chi phí và duy trì chất lượng tươi ngon. Tuy nhiên, đối với các thị trường xa hơn như châu Âu và Mỹ, việc vận chuyển kéo dài từ 30-45 ngày qua đường biển đòi hỏi áp dụng các biện pháp bảo quản khắt khe. Thời gian và chi phí vận chuyển kéo dài làm tăng chi phí sản phẩm và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng khi bưởi đến tay người tiêu dùng. Đặc biệt, với các nước yêu cầu cao về độ tươi mới, chi phí bảo quản và vận chuyển cao khiến bưởi Việt Nam khó cạnh tranh với các sản phẩm nội địa hoặc từ các quốc gia khác có vị trí gần hơn.
2. Hạn chế xuất khẩu chính ngạch vào Trung Quốc
Trung Quốc là thị trường tiêu thụ bưởi lớn nhất của Việt Nam, đạt kim ngạch 18,9 triệu USD trong 6 tháng đầu năm 2024, chiếm tới 66,2% tổng kim ngạch xuất khẩu bưởi của Việt Nam. Tuy nhiên, bưởi Việt Nam không được cấp phép xuất khẩu chính ngạch vào Trung Quốc. Lý do chủ yếu cho việc này là Trung Quốc có khả năng tự cung tự cấp rất cao trong sản xuất bưởi, với sản lượng khoảng 5,2 tỷ kg bưởi mỗi năm, tương đương 53,2% tổng diện tích trồng bưởi toàn cầu. Sản lượng này vượt xa nhu cầu tiêu thụ nội địa, khiến Trung Quốc có xu hướng hạn chế nhập khẩu các loại bưởi phổ thông từ nước ngoài, chỉ ưu tiên nhập khẩu một số loại bưởi cao cấp, đặc sản để bổ sung sự đa dạng cho thị trường nội địa.
Hiện nay, chỉ một vài loại bưởi đặc sản của Việt Nam như bưởi Đoan Hùng, bưởi da xanh và bưởi Diễn được Trung Quốc ưa chuộng và nhập khẩu với số lượng nhất định. Tuy nhiên, vì các loại bưởi này chủ yếu nhập qua đường tiểu ngạch, khối lượng xuất khẩu không cao và không mang lại sự ổn định về đầu ra, gây khó khăn cho nông dân và doanh nghiệp Việt Nam trong việc quy hoạch và mở rộng sản xuất.
Xuất khẩu chính ngạch yêu cầu đạt các tiêu chuẩn kiểm dịch thực vật và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, giúp gia tăng uy tín và sự ổn định khi xuất khẩu. Tuy nhiên, việc chưa có sự công nhận này từ phía Trung Quốc khiến việc mở rộng sản lượng và ổn định thị trường xuất khẩu chính ngạch của bưởi Việt Nam vào Trung Quốc trở nên khó khăn. Cần lưu ý rằng tất cả những trái cây top đầu trong nhóm chủ lực của Việt Nam, trừ dừa ra, 60-80% sản lượng xuất khẩu đều hướng tới quốc gia tỷ dân này.
Triển vọng xuất khẩu cho bưởi Việt Nam
Tuy xuất khẩu chưa nhiều nhưng khi đạt được những nghị định hợp tác phù hợp, bưởi Việt Nam chắc chắn sẽ phát triển thần tốc, tương tự như những gì từng xảy ra với sầu riêng và dừa Việt Nam. Quả bưởi Việt Nam có nhiều lợi thế cạnh tranh, được chú trọng trong công tác đàm phán mở cửa thị trường. Chất lượng bưởi Việt Nam vượt trội nhờ vị ngọt vừa phải, phù hợp với khẩu vị của người tiêu dùng tại Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ.
Bưởi da xanh là đặc sản của Bến Tre, với diện tích trồng trên 9,400 ha, chiếm 34% diện tích cây ăn trái toàn tỉnh. Đây là loại bưởi đầu tiên được phép nhập khẩu vào Mỹ. Bưởi da xanh Việt Nam hiện được bán tại các siêu thị Mỹ với giá từ 6,99 đến 7,99 USD/pound, mỗi trái nặng khoảng 3 pounds (gần 1,5kg). Mức giá này cao hơn nhiều so với bưởi nhập khẩu từ Trung Quốc hay Thái Lan, chỉ khoảng 2 USD/pound. Ban đầu, đối tác nhập khẩu Mỹ không mấy quan tâm đến bưởi Việt Nam. Tuy nhiên, sau khi được người tiêu dùng chấp nhận, sản lượng nhập khẩu bưởi Việt Nam đã tăng đột biến. Người tiêu dùng ưa chuộng bưởi da xanh vì vị ngọt vừa phải, dễ tách múi, không dính lớp màng.
Trong 5 tháng đầu năm 2024, Việt Nam trở thành thị trường lớn thứ hai cung cấp bưởi cho Mỹ, chỉ sau Mexico, dù mới được cấp phép vào năm 2023. Kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng mạnh, lên tới 400%, giúp bưởi da xanh chiếm 30.9% thị phần trong nửa đầu năm 2024. Điều này cho thấy sản phẩm quả bưởi Việt Nam ngày càng được ưa chuộng tại Mỹ. Việt Nam có nhiều cơ hội đẩy mạnh xuất khẩu bưởi sang thị trường Mỹ trong thời gian tới. Ngoài ra, các thị trường như New Zealand và Vương quốc Anh cũng tiềm năng cho sự phát triển của bưởi da xanh.
Bưởi Đoan Hùng, giống bưởi đặc sản nổi tiếng của tỉnh Phú Thọ, đã xuất khẩu thành công lô đầu tiên sang Liên bang Nga vào đầu năm 2022. Mới đây, Cục Bảo vệ Thực vật đã cấp 9 mã số vùng trồng cho hơn 366 ha bưởi Đoan Hùng, tạo điều kiện cho gần 4,500 tấn bưởi đủ điều kiện xuất khẩu sang Mỹ.
Bưởi đỏ cũng đã thành công xuất khẩu sang Anh với lô hàng hơn 5,000 trái đầu tiên vào tháng 11 năm 2022. Giống bưởi này nổi tiếng với màu sắc bắt mắt, hương vị ngọt thanh và giá trị dinh dưỡng cao, đặc biệt là lượng vitamin C dồi dào, tốt cho sức khỏe.
Để nâng cao hơn nữa tiềm năng xuất khẩu bưởi, chính phủ Việt Nam và các bộ nông nghiệp đang tăng cường tiêu chuẩn sản xuất để đảm bảo sản phẩm đáp ứng yêu cầu chất lượng của thị trường quốc tế. Điều này bao gồm việc thực hiện các quy trình sản xuất có thể truy xuất nguồn gốc và chứng nhận hữu cơ để thu hút người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến thực phẩm lành mạnh. Ngoài ra, Việt Nam còn tích cực tham gia các triển lãm quốc tế để giới thiệu chất lượng bưởi và mở thêm kênh bán hàng.
Việc tiếp cận các thị trường quan trọng này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế của ngành nông nghiệp Việt Nam mà còn củng cố chất lượng và uy tín của bưởi Việt Nam trên trường quốc tế. Khi nhu cầu toàn cầu về thực phẩm lành mạnh và tự nhiên tăng lên, ngành bưởi Việt Nam dự kiến sẽ đạt mức tăng trưởng cao hơn trong tương lai. Thông qua hợp tác với các khách hàng và đối tác thương mại quốc tế, Việt Nam sẽ tiếp tục thúc đẩy sự phát triển quốc tế của ngành bưởi và đóng góp vào sự tăng trưởng bền vững của nền kinh tế nông nghiệp.
Các Thị Trường Tiềm Năng Cho Xuất Khẩu Bưởi Việt Nam
Mỹ
Theo số liệu từ Trung tâm Thương mại Quốc tế Mỹ (ITC), Mỹ hiện đứng thứ 9 thế giới về nhập khẩu bưởi. Kim ngạch nhập khẩu loại trái cây này đã tăng mạnh gấp 2,1 lần trong 5 năm qua, từ 12,77 triệu USD năm 2018 lên 27,7 triệu USD năm 2022. Trước đây, Mỹ chủ yếu nhập khẩu bưởi từ Israel và Mexico, với thị phần của hai nước này lần lượt chiếm khoảng 47% và 22%. Tuy nhiên, sau khi mở cửa thị trường cho Việt Nam, đặc biệt là giống bưởi da xanh, loại bưởi này đã nhanh chóng vươn lên vị trí thứ 4 trong bảng xếp hạng với gần 8% thị phần chỉ sau 1 năm. Điều này cho thấy tiềm năng lớn cho bưởi Việt Nam tại thị trường lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, các sản phẩm bưởi xuất khẩu sang Mỹ cần tuân thủ quy trình đóng gói nghiêm ngặt và phải được xử lý chiếu xạ với liều tối thiểu 150 Gy, kèm theo Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật. Đây là yêu cầu có thể gây khó khăn cho nhiều doanh nghiệp Việt Nam.
Trung Quốc
Mặc dù là quốc gia sản xuất bưởi hàng đầu thế giới, Trung Quốc hiện đứng thứ 2 về nhập khẩu bưởi, với kim ngạch tăng mạnh gần 9,5 lần, từ 12,6 triệu USD năm 2011 lên 132,77 triệu USD năm 2021. Thái Lan và Lào hiện là những nhà cung cấp bưởi lớn nhất vào Trung Quốc, chiếm thị phần lần lượt 39,2% và 38,1%. Ngoài ra, Israel và Ai Cập cũng là các thị trường quan trọng, với thị phần chiếm lần lượt 11,5% và 10,6%. Việt Nam vẫn chưa ký nghị định thư nào với Trung Quốc về sản phẩm bưởi, và kim ngạch xuất khẩu chủ yếu diễn ra qua tiểu ngạch, tập trung vào các loại bưởi đặc sản miền Bắc như bưởi đỏ và bưởi Diễn. Người tiêu dùng thường sử dụng các loại bưởi này cho các dịp lễ tết quan trọng hoặc làm quà biếu nhờ vào hình thức bắt mắt và hương vị thơm ngon.
Hàn Quốc
Theo thống kê của ITC, trong 5 tháng đầu năm 2024, Hàn Quốc đã nhập khẩu 9,5 triệu USD bưởi, tăng 0,9% so với cùng kỳ năm 2023. Bốn thị trường cung cấp bưởi cho Hàn Quốc bao gồm Israel, Mỹ, Việt Nam và Nam Phi, trong đó Israel chiếm 60% thị phần. Hiện tại, Việt Nam chủ yếu xuất khẩu các sản phẩm chế biến từ bưởi sang Hàn Quốc, với kim ngạch dao động từ 549,000 đến 600,000 USD mỗi năm. Mức này vẫn còn thấp so với tiềm năng của trái bưởi.
Tuy nhiên, vào đầu năm 2024, Việt Nam và Hàn Quốc đã hoàn tất đàm phán về điều kiện xuất khẩu bưởi từ Việt Nam sang Hàn Quốc. Điều này hứa hẹn sẽ giúp thị phần bưởi Việt Nam tại thị trường này tăng trưởng mạnh trong thời gian tới.
Ngành bưởi của Việt Nam đang chuẩn bị cho sự phát triển vượt bậc, nhờ vào vị thế là nhà sản xuất lớn thứ hai trên thế giới, với sản lượng hàng năm khoảng 950.000 tấn. Mặc dù phải đối mặt với những thách thức trong doanh thu xuất khẩu do các yếu tố như chi phí vận chuyển và khả năng tiếp cận thị trường hạn chế, tương lai vẫn có vẻ hứa hẹn.
Kết Luận
Sự gia tăng gần đây trong hoạt động xuất khẩu, đặc biệt là với bưởi da xanh vào thị trường Mỹ và đang nhận được sự quan tâm, làm nổi bật tiềm năng của bưởi Việt Nam trên thị trường quốc tế. Hơn nữa, các cuộc đàm phán đang diễn ra và việc thâm nhập thành công vào các thị trường như Hàn Quốc và Vương Quốc Anh đã mở ra những con đường mới cho sự phát triển. Các quốc gia khác như New Zealand cũng bày tỏ sự quan tâm đến bưởi Việt Nam, bức tranh về các cơ hội hợp tác xuất khẩu đang ngày càng mở rộng.
Để tối đa hóa những cơ hội này, việc hình thành các đối tác chiến lược với các công ty có chuyên môn trong việc tìm nguồn cung là rất cần thiết. Vncommex chuyên kết nối các nhà mua sắm quốc tế với những sản phẩm bưởi tốt nhất từ Việt Nam. Với mạng lưới rộng lớn và hiểu biết về động lực thương mại toàn cầu, chúng tôi có thể hỗ trợ bạn trong việc gia nhập vào thị trường đang phát triển này. Hãy để Vncommex trở thành đối tác tin cậy của bạn trong việc tìm nguồn bưởi Việt Nam chất lượng cao, giúp bạn duy trì tính cạnh tranh và vị thế tốt trong thị trường quốc tế luôn biến đổi.
Xem thêm bài viết: Tiềm năng xuất khẩu bưởi của Việt Nam
