Thanh Long Việt Nam: Dần Lấy Lại Vị Thế Toàn Cầu

Xét trên khía cạnh toàn cầu, Châu Á là trung tâm sản xuất than long toàn cầu với 93% tổng sản lượng toàn thế giới. Riêng Việt Nam chiếm tới 51% thị phần với sản lượng bình quân 1.2 triệu tấn hàng năm, là quốc gia có diện tích trồng thanh long lớn nhất thế giới trước khi bị vượt mặt bởi Trung Quốc vào năm 2021. Qua thống kê, hiện nay 80 đến 85% sản lượng thanh long của Việt Nam sản xuất ra hằng năm phục vụ xuất khẩu. Trong đó, Trung Quốc là thị trường xuất khẩu thanh long chủ lực, chiếm tỷ trọng hơn 80% tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2022.
Nội dung chính

Thanh Long Việt Nam trồng ở đâu nhiều nhất?

Hiện nay, cây thanh long được trồng nhiều nhất ở các tỉnh như: Bình Thuận chiếm 50,73% diện tích cả nước, tiếp đến là Tiền Giang 16,42%, Long An là 15,15%. Trong đó giống ruột trắng chủ yếu trồng ở Bình Thuận với khoảng 55% diện tích, trong khi đó giống ruột đỏ lại được trồng chủ yếu ở Tiền Giang và Long An với 40% diện tích cả nước.

Huyện Châu Thành, tỉnh Long An được nhiều người biết đến là nơi chuyên trồng thanh long với chất lượng đứng nhất nhì cả nước với diện tích 6,800ha, 100% sản lượng là thanh long ruột đỏ. Thanh long Châu Thành có vỏ màu hồng ngọt, ngoe xanh mướt, vị ngọt, được trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Con đường kéo dài từ Châu Thành Long An đến Chợ Gạo Tiền Giang có thể được coi là con đường xuất khẩu thanh long với hàng trăm doanh nghiệp. Hàng ngày tấp nập hàng trăm xe tải, xe container di chuyển liên tục để đưa thanh long ruột đỏ đi khắp thế giới, đặc biệt là Trung Quốc.

Toàn tỉnh Long An nói chung và Châu Thành nói riêng cũng đặt mục tiêu đạt 6,000 thanh long ứng dụng công nghệ cao vào cuối năm 2025, hiện tại tính đến tháng 7 năm 2024 đã đạt 5,700 ha. Có thể thấy rằng nông dân Long An đang rất quyết tâm bảo vệ vị thế của trái cây giúp mình đổi đời trong suốt bao năm qua, tạo điều kiện giúp thanh long mở rộng thị trường xuất khẩu, để tránh tình trạng sụt giảm nặng nề như giai đoạn 2022 – 2023.

Xem thêm bài viết: Đặc điểm của thanh long đỏ, trắng và tím hồng Việt Nam

Thách thức của Thanh Long Việt Nam

Năm 2017 đánh dấu một cột mốc vô cùng quan trọng của thanh long Việt Nam, khi lần đầu tiên loại trái cây này chạm mốc hơn 1 tỷ USD xuất khẩu. Vị thế của thanh long tiếp tục duy trì trong giai đoạn từ 2017 đến 2021 trước khi suy giảm mạnh mẽ trong năm 2022 và năm 2023 khi kim nghạch xuất khẩu giảm đến 50%, chỉ còn trên 600 triệu USD. Vậy tại sao lại có sự suy giảm này ?

Đầu tiên, có thể nói đó là xu hướng toàn cầu, khi giai đoạn này, tất cả các quốc gia đều hạn chế nhập khẩu hàng hoá khi COVID-19 diễn biến phức tạp. Kế đến, vào năm 2021, Trung Quốc công bố sản xuất thành công 1.6 triệu tấn thanh long / năm để trở thành quốc gia có diện tích trồng thanh long lớn nhất thế giới, tình hình xuất khẩu thanh long của toàn bộ các quốc gia khác đều sụt giảm nặng nề. Khi đã có thể đáp ứng một phần nhu cầu trong nước, Trung Quốc tự tin cắt giảm đến 25% kim nghạch nhập khẩu thanh long trong 3 năm trở lại đây.

Có thể bạn quan tâm: Thế mạnh của Thanh Long Việt Nam trên Thị Trường Quốc Tế

Thanh Long Việt Nam đang xuất khẩu sang nước nào?

Đến nay, Việt Nam là một trong những nước có diện tích và sản lượng thanh long hàng đầu châu Á. Thanh long hiện xuất khẩu vào 40 nước và vùng lãnh thổ, trong đó thị trường tiêu thụ chính là các nước châu Á. Thị trường xuất khẩu truyền thống, lớn nhất là Trung Quốc; kế đến là Singapore, Hồng Kông (Trung Quốc), Indonesia; gần đây, Việt Nam đã mở mới thị trường khó tính đầy tiềm năng như Nhật Bản, Hàn Quốc, EU, Hoa Kỳ, Úc.

Theo tính toán từ số liệu của Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu thanh long các loại (gồm dạng tươi, đông lạnh, sấy khô, nước ép) năm 2024 vẫn tiếp tục suy giảm so với giai đoạn tưởng chừng là đáy vào năm 2023. Tính riêng 6 tháng đầu năm, kim nghạch xuất khẩu thanh long đạt 298.4 triệu USD, giảm 13.5% so với cùng kỳ năm 2023. Quốc gia suy giảm mạnh nhất là Trung Quốc với 26% sụt giảm về doanh thu ( 203 triệu USD 6 tháng đầu năm 2024), việc đóng góp đến 70% kim nghạch xuất khẩu dẫn đến khi kim nghạch từ quốc gia tỷ dân suy giảm, đồng nghĩa toàn bộ kim nghạch xuất khẩu của trái thanh long cũng giảm theo. Tuy vậy, vẫn có vài điểm tích cực trong giai đoạn vừa qua.

Đầu tiên phải kể đến sản lượng thanh long chế biến xuất khẩu. Thanh long sấy khô Việt Nam 6 tháng đầu năm 2024 đạt tới 6.3 triệu USD, tăng tới gần 6,000% so với năm ngoái. Ngoài ra, dù xuất khẩu sang Trung Quốc tiếp tục suy giảm nhưng các thị trường nối tiếp lần lượt đều tăng trưởng.

Lần lượt Ấn Độ ( tăng 35%), Mỹ ( tăng 89%), Hàn Quốc ( tăng 36%) và UAE ( 59%) đều tăng trưởng mạnh mẽ trong giai đoạn vừa qua đưa đến một tương lai tươi sáng hơn cho trái thanh long trong những năm tới. Đáng chú ý, Mỹ là quốc gia nhập khẩu thanh long nhiều thứ 2 thế giới, trong khi Trung Quốc liên tục giảm số lượng thanh long nhập khẩu thì Mỹ lại liên tục gia tăng, với sản lượng nhập khẩu tăng liên tục 43.6% trong suốt 3 năm qua.

Ấn Độ với 1,3 tỷ dân là thị trường tiêu thụ lớn, trong 5 năm qua xuất khẩu thanh long từ Việt Nam sang Ấn Độ cũng tăng đến 10 lần. Từ 1 triệu USD trong năm 2015 lên đến 10 triệu USD trong năm 2020 và tiếp tục tăng trưởng tính đến thời điểm hiện tại. Thị phần thanh long Việt Nam cũng chiếm tới 52% tổng sản lượng thanh long nhập khẩu của Ấn Độ.

Người dân Ấn Độ cũng rất thích loại trái cây vùng nhiệt đới này khi Ấn Độ cũng liên tục tăng đến 358% sản lượng thanh long nhập khẩu trong 3 năm qua, là quốc gia gia tăng sản lượng nhập khẩu cao nhất toàn thế giới với mặt hàng này.

Đầu tư cho chất lượng

Việt Nam có nhiều lợi thế về điều kiện đất đai, khí hậu phù hợp cho phát triển sản xuất thanh long, có lợi thế sản xuất rải vụ thu hoạch nhờ áp dụng kỹ thuật chong đèn. Do đẩy mạnh sản xuất vụ nghịch, đến nay thanh long Việt Nam có thể cho thu hoạch quanh năm. Vụ thuận từ tháng 4 đến tháng 9, vụ nghịch từ tháng 10 đến tháng 2 – 3 năm sau. Đây là lợi thế cạnh tranh của xuất khẩu thanh long Việt Nam và sẽ là yếu tố giúp trị giá thanh long xuất khẩu tăng trưởng trở lại trong giai đoạn tới.

Là một trong những tỉnh có diện tích và sản lượng thanh long lớn nhất cả nước, với 27.000ha, sản lượng khoảng 550.000 tấn/năm, đến nay, Bình Thuận có 653 mã số vùng trồng thanh long và khoảng 325 cơ sở đóng gói được cấp mã số. Việc chủ động được mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói giúp nông dân, doanh nghiệp ý thức hơn về vấn đề đảm bảo an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật, tăng cường giám sát đảm bảo sản xuất đúng quy trình, từ đó ổn định được chất lượng sản phẩm, tạo sự tin tưởng của các nước nhập khẩu.

KẾT LUẬN

Việt Nam vẫn là nước dẫn đầu thế giới về sản xuất thanh long, tận dụng lợi thế tự nhiên về đất đai và khí hậu để duy trì vị thế vững chắc trên thị trường quốc tế. Mặc dù phải đối mặt với những thách thức như xuất khẩu sang Trung Quốc giảm và tác động của COVID-19, Việt Nam vẫn tiếp tục mở rộng phạm vi xuất khẩu sang các thị trường mới như Hoa Kỳ, Ấn Độ, Hàn Quốc và UAE. Nhờ các kỹ thuật canh tác tiên tiến, khả năng sản xuất thanh long quanh năm của quốc gia này mang lại lợi thế cạnh tranh hỗ trợ tăng trưởng giá trị xuất khẩu trong tương lai.

Các tỉnh trọng điểm như Bình Thuận và Long An đang tích cực đầu tư vào kiểm soát chất lượng thông qua việc triển khai các quy định về diện tích trồng và đóng gói, đảm bảo các tiêu chuẩn sản phẩm thống nhất đáp ứng yêu cầu của các nhà nhập khẩu toàn cầu. Với những nỗ lực mở rộng canh tác công nghệ cao và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, Việt Nam đang sẵn sàng củng cố vị thế là nước xuất khẩu thanh long hàng đầu. Tuy nhiên, việc cải thiện liên tục chất lượng sản phẩm và tuân thủ các tiêu chuẩn toàn cầu sẽ rất quan trọng để duy trì vị thế dẫn đầu này trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng và động lực thị trường thay đổi.

Xem thêm bài viết: Thu mua Thanh Long Việt Nam: Cơ Hội và Yếu Tố Quan Trọng Cho Nhà Nhập Khẩu Quốc Tế

Về chúng tôi

Vietnam Commodity Export (VCE) cung cấp thông tin toàn diện và chuyên sâu về thị trường tìm nguồn cung ứng của Việt Nam, hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm khách hàng nước ngoài.

Picture of Báo cáo thị trường XNK
Báo cáo thị trường XNK

Báo cáo XNK thị trường cà phê, điều, macca và trái cây... Xu hướng chính, dữ liệu thương mại và dự báo cho các nhà xuất khẩu Việt Nam.

Xem thêm

Đăng ký nhận bản tin

Đăng ký để nhận tin tức cập nhật hàng tuần của VCE, các ấn phẩm kinh doanh mới nhất của chúng tôi