Giá trị – kim ngạch xuất khẩu của Hồ Tiêu Việt Nam
Từ năm 1986, khi Việt Nam mở cửa thị trường, hồ tiêu đã trở thành một trong những sản phẩm xuất khẩu đầu tiên. Đến năm 1997, Việt Nam vượt Brazil, đứng thứ ba toàn cầu về sản xuất hồ tiêu. Năm 2002, Việt Nam vượt qua Ấn Độ và đến năm 2007, Việt Nam đã trở thành nhà sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu số 1 thế giới. Ban đầu, năm 2001, xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam chỉ đạt 50 nghìn tấn. Tuy nhiên, với mức tăng trưởng trung bình 15,6% mỗi năm, có năm đạt đến 50%, xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam đã vượt mốc 200 nghìn tấn, chiếm hơn 60% thị phần tiêu thương mại toàn cầu.
Suốt 18 năm qua, Việt Nam luôn giữ vị trí dẫn đầu xuất khẩu hồ tiêu thế giới, với hai năm liên tiếp 2015 và 2016 đạt kim ngạch tỷ đô. Năm 2015, xuất khẩu đạt 135 nghìn tấn, kim ngạch 1,079 tỷ USD; năm 2016 đạt 177 nghìn tấn và 1,153 tỷ USD. Tuy nhiên, sau năm 2016, kim ngạch xuất khẩu giảm mạnh, dù sản lượng vẫn tăng. Nguyên nhân là giá tiêu xuất khẩu giảm sâu, lên đến 40% mỗi tháng, ảnh hưởng từ sự sụt giảm nhu cầu tại châu Âu, đặc biệt từ các nhà hàng, khách sạn chịu tác động của đại dịch Covid.
Giai đoạn hậu Covid, thị trường hồ tiêu dần phục hồi. Năm 2021, kim ngạch xuất khẩu đạt 736 triệu USD và gần 800 triệu USD vào năm 2022. Trong 10 tháng đầu năm 2024, dù sản lượng giảm 1,9% so với cùng kỳ năm trước, nhờ giá tăng 48% do hạn hán và sâu bệnh tại các thị trường khác, hồ tiêu Việt Nam đạt kim ngạch xuất khẩu kỷ lục. Cụ thể, đến nay Việt Nam đã xuất khẩu 219.387 tấn, trong đó tiêu đen đạt 193.892 tấn và tiêu trắng 25.495 tấn, tổng kim ngạch đạt trên 1,1 tỷ USD. Giá xuất khẩu tiêu đen trung bình đạt 4.971 USD/tấn, tăng 1.528 USD, và tiêu trắng đạt 6.626 USD/tấn, tăng 1.671 USD so với năm ngoái.
Các thị trường xuất khẩu chính của hồ tiêu Việt Nam
Hồ tiêu Việt Nam đã khẳng định vị thế vững chắc trên thị trường quốc tế, và Hoa Kỳ tiếp tục là điểm đến lớn nhất cho sản phẩm này trong suốt hơn 10 năm qua. Tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ không ngừng tăng, từ 22% lên 29% trong giai đoạn đỉnh cao 2017, và hiện tại duy trì ở mức 31-35%. Năm 2023, Việt Nam đã xuất khẩu 54.271 tấn hồ tiêu sang Hoa Kỳ, thu về kim ngạch 221 triệu USD. Đặc biệt, trong 10 tháng đầu năm 2024, lượng hồ tiêu xuất khẩu sang Hoa Kỳ đã vượt 62.553 tấn, ghi nhận mức tăng 22% so với cả năm 2023, minh chứng cho sự phát triển mạnh mẽ của thị trường này.
Một ngôi sao mới nổi trong ngành xuất khẩu hồ tiêu là UAE, quốc gia đã vươn lên thành thị trường lớn thứ hai sau Hoa Kỳ. Trước đây, UAE luôn đứng trong top 4 nước nhập khẩu hồ tiêu từ Việt Nam với tỷ trọng kim ngạch ổn định từ 5-8%. Tuy nhiên, sau 10 tháng đầu năm 2024, UAE đã đạt 12.944 tấn hồ tiêu, trị giá 68,5 triệu USD, tăng vọt 39,3% về lượng và gấp 2,1 lần về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Sự đột phá này được dự báo sẽ còn mạnh mẽ hơn nữa nhờ vào Hiệp định Thương mại Tự do CEPA giữa Việt Nam và các quốc gia Ả Rập, mở ra cơ hội xuất khẩu vượt trội trong tương lai.
Theo sau Hoa Kỳ và UAE, các thị trường tiêu biểu khác bao gồm Ấn Độ, Đức và Hà Lan, với kim ngạch xuất khẩu năm 2023 lần lượt đạt 48 triệu USD, 41 triệu USD và 39 triệu USD. Đặc biệt, Đức đã ghi nhận sự tăng trưởng ấn tượng lên tới 87% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy nhu cầu hồ tiêu Việt Nam tại các quốc gia châu Âu đang tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ.
Không chỉ ở các thị trường truyền thống, châu Phi cũng đang trở thành một thị trường đầy triển vọng. Khu vực này chiếm 5,8% thị phần xuất khẩu hồ tiêu trong 10 tháng đầu năm 2024, đạt 11.632 tấn, tăng 14,6% so với cùng kỳ năm trước. Ai Cập và Nam Phi là những thị trường chính trong khu vực, với sản lượng xuất khẩu lần lượt đạt 4.729 tấn và 2.109 tấn, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 41,0% và 19,8%.
Những con số này không chỉ phản ánh sức mạnh của ngành hồ tiêu Việt Nam, mà còn mở ra một triển vọng tươi sáng về sự vươn lên mạnh mẽ trong các thị trường quốc tế, khẳng định vai trò chủ chốt của Việt Nam trong ngành xuất khẩu hồ tiêu toàn cầu.
Tiềm năng phát triển của hồ tiêu Việt Nam trong tương lai
Với khí hậu thuận lợi, thổ nhưỡng phù hợp và sự phát triển vượt bậc về giống cây lẫn kỹ thuật canh tác, hồ tiêu Việt Nam đã đạt được năng suất vượt trội so với các quốc gia khác. Năng suất hồ tiêu Việt Nam trung bình đạt khoảng 2.5-3 tấn/ha, cao gấp gần 2 lần so với mức trung bình toàn cầu. Trong khi đó, năng suất hồ tiêu Indonesia trong gần một thập kỷ qua lại có xu hướng giảm mạnh, chỉ còn khoảng 0.5-0.9 tấn/ha. Chính vì vậy, giá hồ tiêu Việt Nam luôn duy trì ở mức cạnh tranh, nằm trong nhóm rẻ nhất trên thế giới.
Thị trường hạt tiêu toàn cầu hiện nay có quy mô khoảng 5,4 tỷ USD và được dự báo sẽ tăng trưởng đều đặn, với tốc độ bình quân 20% trong giai đoạn 2024-2032. Năng lực chế biến hồ tiêu của các doanh nghiệp Việt Nam cũng rất lớn, với khả năng xử lý lên đến hơn 140.000 tấn mỗi năm. Điều này giúp Việt Nam luôn đảm bảo nguồn cung hồ tiêu chất lượng cao và giá cả cạnh tranh nhất.
Không chỉ nổi bật với năng suất vượt trội, Việt Nam còn có những cơ hội xuất khẩu đầy triển vọng. Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục là một trong những thị trường xuất khẩu chính của hồ tiêu Việt Nam, với hầu hết các quốc gia trong khu vực đều nhập khẩu tiêu từ Việt Nam. Việc ký kết Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (EVFTA) đã mở ra những cơ hội lớn cho xuất khẩu hàng nông sản, trong đó có hồ tiêu, với thuế quan giảm xuống còn 0% ngay khi hiệp định có hiệu lực. Điều này sẽ giúp giá hồ tiêu Việt Nam xuất khẩu sang EU tiếp tục rẻ hơn từ 5-10% so với các quốc gia khác, tạo lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ cho ngành hồ tiêu Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Tỉ trọng xuất nhập khẩu hồ tiêu của các nước trên thế giới
Kết luận
Theo Hiệp hội Hồ tiêu Quốc tế (IPC), sản lượng hồ tiêu toàn cầu dự báo sẽ giảm khoảng 2% trong năm 2024 do tác động của biến đổi khí hậu và dịch bệnh ở các quốc gia sản xuất lớn, điển hình là Brazil. Điều này sẽ tạo ra áp lực lên giá tiêu trong năm 2025, khi nhu cầu tiêu thụ tiếp tục tăng nhưng sản lượng lại giảm. Trong bối cảnh đó, thị trường hồ tiêu Việt Nam sẽ có cơ hội lớn để gia tăng thị phần, nhờ vào việc sản lượng ổn định và chất lượng cao của sản phẩm.
Châu Âu hiện đang là một trong những thị trường nhập khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 1/3 tổng lượng nhập khẩu toàn cầu. Hồ tiêu là gia vị quan trọng tại đây, với 90% lượng tiêu nhập khẩu là tiêu đen nguyên hạt và chỉ 10% là tiêu xay. Dự báo trong 5 năm tới, nhu cầu nhập khẩu tiêu của thị trường này có thể tăng trưởng với tốc độ từ 1-2% mỗi năm. Nếu tận dụng tốt Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Liên minh Châu Âu (EVFTA), các doanh nghiệp xuất khẩu tiêu Việt Nam có thể cung cấp sản phẩm với giá cạnh tranh hơn, mở rộng cơ hội gia tăng xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Anh và các nước trong Liên minh Châu Âu.
