Mít tươi rất dễ hỏng và có thời gian bảo quản ngắn, chỉ khoảng 5 đến 7 ngày sau khi thu hoạch trong điều kiện thường và 6 tuần trong điều kiện lạnh ( nhiệt độ từ 11 đến 13 độ C) khiến cho mít gặp nhiều hạn chế khi xuất khẩu đi quá xa. Các nước ở Đông Nam Á nếu muốn xuất khẩu mít qua Mỹ hoặc châu Âu sẽ chủ yếu lựa chọn xuất khẩu chế phẩm từ mít để hạn chế rủi ro.
Hiện nay, tại một số quốc gia, mít non được biết đến là một trong những loại nguyên liệu được ưa chuộng để làm thịt thực vật khi loại trái cây này được công nhận chứa nhiều vitamin và khoáng chất hỗ trợ sức hoẻ như vitamin A, vitamin C, vitamin B6. Khi công nghệ bảo quản trở nên tốt hơn và nhiều chế phẩm đa dạng từ mít được hình thành, tỉ lệ tăng trưởng hàng năm từ mít sẽ tăng mạnh khi loại trái cây này cực kì được ưa thích trên toàn cầu.
Trong năm 2023, các nước nhập khẩu mít hàng đầu trên toàn cầu dựa theo các lô hàng được ghi nhận bao gồm (Source Volza.com):
- Trung Quốc: 20.976 lô hàng
- Hoa Kỳ: 12.074 lô hàng
- Việt Nam: 8.032 lô hàng
- Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất: 5.570 lô hàng
- Ukraine: 3.480 lô hàng
- Úc: 2.713 lô hàng
- Vương quốc Anh: 2.240 lô hàng
- Nga: 2.232 lô hàng
- Oman: 1.939 lô hàng
- Qatar: 1.847 lô hàng
Vậy các nước này chủ yếu nhập khẩu mít từ đâu ? Dưới đây là top 5 nhà xuất khẩu mít hàng đầu thế giới và những đặc điểm nổi bật của quốc gia đó.
Việt Nam
Dẫu tốc độ tăng trưởng của mít Việt Nam là cực kỳ ấn tượng khi tăng từ 3 triệu USD vào năm 2015 đến 163 triệu vào năm 2020 và 236.8 triệu vào năm 2023 thì kim nghạch xuất khẩu mít của Việt Nam vẫn tương đối thấp khi so sánh với thị phần chiếm tới 76% tổng sản lượng mít xuất khẩu toàn cầu.
Cơ cấu thị trường xuất khẩu mít của Việt Nam khá đa dạng và phong phú, lên đến 55 quốc gia và vùng lãnh thổ trong năm 2023. Tuy nhiên, Việt Nam tập trung xuất khẩu mít sang thị trường Trung Quốc, thị phần chiếm 94,34% tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này của cả nước. Do đó, tăng trưởng xuất khẩu mít sang thị trường Trung Quốc đã tác động tích cực lên toàn ngành.
Chủng loại mít của Việt Nam cũng rất đa dạng, gồm: mít Thái, mít nghệ, mít Tố Nữ,… cho tới các loại mít lạ như mít khổng lồ, mít siêu dài, không mủ,…Tuy nhiên, mít thái vẫn là loại mít có tổng diện tích lớn nhất cả nước, tập trung ở khu vực phía nam ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long và tây nguyên. Theo thống kê của Cục Trồng trọt, năm 2021, sản lượng mít Thái của các tỉnh phía Nam đạt khoảng 524.000 tấn, tăng 110% so với năm 2020. Đây cũng là loại mít xuất khẩu chính của Việt Nam, các giống còn lại diện tích còn nhỏ lẻ nên chủ yếu dùng để phục vụ trong nước.
Tính đến nay, có khoảng gần 150 doanh nghiệp Việt Nam tham gia xuất khẩu sản phẩm mít theo đường chính nghạch. Phần còn lại chủ yếu là giao thương giữa hai quốc gia tại biên giới. Giá xuất khẩu bình quân mít các loại trong năm 2023 của Việt Nam đạt mức 477.4 USD/ tấn với mít tươi; 2,356 USD/ tấn với mít đông lạnh và 12,738 USD/ tấn với mít sấy. Tuy mít sấy và mít đông lạnh có thể xuất khẩu với giá rất tốt sang các thị trường lớn như Mỹ và Nhật Bản nhưng 89% sản lượng mít xuất khẩu vẫn là mít tươi, mít sấy và mít đông lạnh lần lượt chiếm 8% và 2% trong các năm qua
Ấn Độ
Là quê hương của mít nên dễ hiểu Ấn Độ là một trong những quốc gia xuất khẩu mít hàng đầu thế giới. Xuất khẩu mít của Ấn Độ đã chứng kiến sự tăng trưởng đáng kể vào năm 2023, theo báo cáo của các công ty nghiên cứu thị trường uy tín, ước tính Ấn Độ đã xuất khẩu 2,030 lô hàng mít trong giai đoạn từ tháng 3 năm 2023 đến tháng 2 năm 2024. Con số này tăng 45% so với năm trước.
Giống như Việt Nam, người dân Ấn Độ trồng nhiều loại mít khác nhau nhưng có 3 loại mít chính đó là:
- Giống mít to (Artocarpus heterophyllus) với mỗi quả có thể lên tới 20 – 40 kg, giống này chủ yếu dùng để xuất khẩu.
- Mít Khô (Dry Jackfruit): Thường được dùng để chế biến và đóng hộp. Loại mít này ít nước hơn, thịt chắc, phù hợp cho các sản phẩm đóng hộp và chế biến.
- Mít Mật (Soft Flesh Jackfruit): Thịt mít mềm, ngọt và nhiều nước. Loại này thường được tiêu thụ tươi trong nước và ít xuất khẩu hơn.
Mít ở Ấn Độ được trồng nhiều ở các bang như Kerala, Tamil Nadu, Karnataka, West Bengal và Odisha. Trong đó Kerala là vùng trồng mít có diện tích lớn nhất với 263.000 tấn mít được sản xuất hàng năm. Các quốc gia xuất khẩu chính của Ấn Độ bao gồm UAE với 2,714 lô hàng(27%), Vương Quốc Anh 1,033 lô hàng (10%) và Mỹ 968 lô hàng(10%).
Trong trường hợp thịt nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, các công ty Ấn Độ không thể cạnh tranh với Mỹ vì Ấn Độ thiếu công nghệ cần thiết. Nhưng thịt từ thực vật thì khác, các nhà xuất khẩu Ấn Độ có thể tận dụng truyền thống mạnh mẽ của Ấn Độ về thực phẩm từ thực vật, mà chủ yếu là từ mít. Theo báo cáo từ Ấn Độ, tiềm năng xuất khẩu thịt từ thực vật ở Ấn Độ vào năm 2030 được dự đoán từ 2.194 crore Rs đến 6.824 crore Rs, theo một báo cáo của The Good Food Institute (GFI) Ấn Độ và Deloitte Ấn Độ.
Rất nhiều công thức nấu ăn từ mít được chia sẽ trên các trang web nổi tiếng như Minimalist Baker, Love and Lemons hay Food with Feeling gắn liền với mít Ấn Độ được người ăn chay toàn thế giới yêu thích.
Thái Lan
Thái Lan là một trong những quốc gia ở Đông Nam Á phát triển nhiều giống mít chất lượng cao và đã cải thiện các phương pháp canh tác, giúp biến mít trở thành một loại trái cây phổ biến và được xuất khẩu nhiều trên toàn thế giới. Những giống mít nổi tiếng như Mít Thái (Mít vàng, Mít trắng) đã trở thành thương hiệu nhờ vào hương vị thơm ngon và chất lượng đồng đều. Dưới đây là một số loại mít Thái Lan phổ biến dùng để xuất khẩu:
- Mít Thong (Mít vàng): Loại mít này có màu thịt vàng óng, vị ngọt đậm và giòn. Đây là loại mít được ưa chuộng nhất để xuất khẩu nhờ vào hương vị thơm ngon và dễ bảo quản.
- Mít Khâo (Mít trắng): Mít có thịt màu vàng nhạt hoặc trắng, mềm và mọng nước. Loại này cũng được xuất khẩu nhưng ít phổ biến hơn Mít vàng do thịt mít mềm hơn, khó bảo quản trong thời gian dài.
- Mít Lai (Mít lai): Đây là loại mít lai giữa các giống mít khác nhau, có hương vị ngọt và thịt giòn. Loại mít này được trồng với mục tiêu xuất khẩu nhờ năng suất cao và thịt dày.
Hiện nay, mít được trồng rộng rãi trên toàn đất nước Thái Lan với khu vực Đông Bắc Bộ là nơi trồng nhiều nhất, tiếp theo là Tây Nam Bộ. Vùng trồng mít lớn nhất ở Thái Lan là ở tỉnh Chonburi, đặc biệt là ở tiểu khu Nong Hiang, nơi trồng một số lượng lớn mít Thongprasert. Giống mít phổ biến là giống mít Thái, vì cho quả lớn, cùi dày, vị ngọt và đặc biệt được thị trường Trung Quốc ưa chuộng.
Giá mít Thái Lan thường giao động từ 0.7 – 0.91 USD/ kg. Dù là quê hương của giống “mít thái” nhưng sản lượng và kim nghạch xuất khẩu của Thái Lan lại thấp hơn rất nhiều so với Việt Nam bởi đất nước nhập khẩu loại mít này chủ yếu là Trung Quốc. Người dân Trung Quốc lại ưa chuộng mít từ Việt Nam hơn do giá rẻ và hương vị ngọt ngào.
Colombia
Năm 2023, Colombia đã xuất khẩu khoảng 682 lô mít, chiếm khoảng 3% thị phần toàn cầu. Điều này đưa Colombia trở thành một trong những nước xuất khẩu đáng chú ý, mặc dù nhỏ hơn đáng kể so với các nước hàng đầu như Việt Nam và Ấn Độ.
Nếu như mít Việt Nam xuất khẩu chủ yếu sang Trung Quốc, mít Ấn Độ tiếp cận thị trường Mỹ và UAE thì mít Colombia chủ yếu phục vụ cho thị trường các nước Mỹ La Tinh, Mỹ và Canada.
Vùng trồng mít nhiều nhất ở Colombia chủ yếu tập trung ở thung lũng Cauca, vùng Chocó, Antioquia. Trong đó thung lũng Cauca là vùng sản xuất mít chính của Colombia với điều kiện khí hậu và đất đai thuận lợi. Loại mít chủ yếu để xuất khẩu của Colombia là Mít vàng (Mamey) với vỏ màu nâu đỏ, thịt màu cam hoặc đỏ, hương vị ngọt và thơm.
Bangladesh
Bangladesh đứng thứ hai thế giới về sản lượng mít, với sản lượng hàng năm khoảng 1,9 triệu tấn. Con số này chiếm khoảng 22% tổng sản lượng trái cây của cả nước.
Trong năm tài chính 2019-2020, Bangladesh đã xuất khẩu khoảng 1.000 tấn mít, với những nỗ lực không ngừng nhằm tăng sản ượng này thông qua các sản phẩm chế biến như mít chiên và các sản phẩm sấy khô. Mít từ Bangladesh được xuất khẩu chủ yếu sang các thị trường các nước trung đông như Qatar, Oman, Bahrain, Saudi Arabia, và UAE. Ngoài ra, bên cạnh Ấn Độ, các sản phẩm mít chế biến làm thức ăn chay của Bangladesh cũng rất được ưa chuộng tại EU và Mỹ, đặc biệt là vương quốc Anh.
Ở Bangladesh, có một số giống mít phổ biến được trồng, nổi bật nhất là:
Khwaja: Được biết đến với kết cấu chắc và phần thịt ít nước. Nó có hương vị mạnh và thường được coi là khó tiêu hóa.
Gala: Giống này có nhiều nước và ngọt, làm cho nó rất được ưa chuộng cho cả tiêu thụ nội địa và xuất khẩu. Thường được sử dụng trong nấu ăn và các món tráng miệng.
Dorosa: Là một giống trung gian với sự cân bằng giữa độ chắc và độ ngọt. Thường được sử dụng trong nhiều ứng dụng ẩm thực khác nhau và xuất khẩu.
Hazari: Nổi tiếng với năng suất cao và độ ngọt, mít Hazari đặc biệt phổ biến trong số nông dân địa phương. Thường được xuất khẩu do chất lượng cao.
Mít ở Bangladesh thường được trồng theo phương pháp truyền thống, không sử dụng nhiều hóa chất độc hại, giúp đảm bảo chất lượng và an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng. Ở Bangladesh, mít được coi như một phần của cuộc sống người dân ở đây, gắn bó với lịch sử hình thành và phát triển của đất nước nên gần như mít xuất hiện trong mọi ngóc nghách cuộc sống của họ. Các món như mứt từ mít, mít nướng, kem mít, gỏi mít là những món ăn được khuyên phải thử khi đến quốc gia này.
Kết luận
Thị trường mít toàn cầu được đặc trưng bởi sự tăng trưởng năng động và đa dạng các sản phẩm, với những đóng góp quan trọng từ Việt Nam, Ấn Độ, Thái Lan và Colombia. Mỗi quốc gia đều đóng vai trò quan trọng trong việc định hình bối cảnh thị trường, phản ánh các hoạt động canh tác, giống và chiến lược xuất khẩu độc đáo của họ.
Thị trường mít mang đến những cơ hội tăng trưởng đáng kể khi các quốc gia khai thác thế mạnh nông nghiệp của mình và khám phá các thị trường mới. Bằng cách tập trung vào chất lượng, tiếp thị và mở rộng phạm vi tiếp cận, Việt Nam, Ấn Độ, Thái Lan, Bangladesh và Colombia có thể tận dụng nhu cầu mít toàn cầu đang tăng cao, đặc biệt là trong bối cảnh ngày càng quan tâm đến các lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc thực vật và bền vững.
