1. Thông tin tổng quan
- Tên đầy đủ: Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu
- Tên viết tắt: EVFTA (European Union – Vietnam Free Trade Agreement)
- Các nước thành viên: Việt Nam và 27 quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu (EU).
- Thời gian Ký kết: 30/06/2019 (tại Hà Nội).
- Thời gian Có hiệu lực: 01/08/2020.
Bối cảnh đàm phán và Lý do hình thành FTA
Bối cảnh: Quá trình đàm phán EVFTA kéo dài gần 8 năm (chính thức khởi động năm 2012). Đây là một thỏa thuận toàn diện và tham vọng, được đàm phán song song với Hiệp định Bảo hộ Đầu tư (EVIPA).
Lý do hình thành:
- Tiếp cận Thị trường Lớn: EU là một trong những thị trường lớn nhất thế giới, với GDP khoảng 15.6 nghìn tỷ USD (2023) và hơn 447 triệu dân. Hiệp định giúp Việt Nam có được lợi thế cạnh tranh đáng kể so với các đối thủ chưa có FTA với EU.
- Đẩy mạnh Cải cách Thể chế: EVFTA là một FTA thế hệ mới với các cam kết sâu rộng và tiêu chuẩn cao về lao động, môi trường, sở hữu trí tuệ và mua sắm công. Việc thực thi Hiệp định buộc Việt Nam phải tiếp tục cải cách thể chế, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo môi trường kinh doanh minh bạch hơn.
- Phân tán Rủi ro Chuỗi cung ứng: Giúp Việt Nam đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống, và trở thành một mắt xích hấp dẫn hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
2. Phạm vi và Cam kết Chính
EVFTA là một hiệp định toàn diện, bao gồm 17 Chương, 2 Nghị định thư và một số Thư cam kết chung.
| Chương | Tên Chương (Tiếng Việt) | Nội dung chính |
|---|---|---|
| 1 | Mục tiêu và Các Quy định Chung | Phạm vi; mục tiêu và quan hệ với các hiệp định khác. |
| 2 | Đối xử Quốc gia và Mở cửa Thị trường đối với Hàng hóa | Loại bỏ 99% thuế quan cho hàng hóa. |
| 3 | Các Biện pháp Phòng vệ Thương mại | Quy định về chống bán phá giá; chống trợ cấp; tự vệ song phương. |
| 4 | Hải quan và Tạo thuận lợi Thương mại | Đơn giản hóa thủ tục hải quan; tăng cường minh bạch. |
| 5 | Hàng rào Kỹ thuật đối với Thương mại (TBT) | Giảm thiểu các rào cản kỹ thuật. |
| 6 | Các Biện pháp Vệ sinh Dịch tễ và Kiểm dịch Thực vật (SPS) | Đảm bảo an toàn thực phẩm; bảo vệ sức khỏe con người; động thực vật. |
| 7 | Các Rào cản Phi Thuế quan đối với Đầu tư và Thương mại | Loại bỏ các rào cản phi thuế không chính đáng. |
| 8 | Thương mại Dịch vụ; Đầu tư và Thương mại điện tử | Cam kết mở cửa thị trường dịch vụ (pháp lý; tài chính; bưu chính); bảo hộ đầu tư. |
| 9 | Mua sắm của Chính phủ | Mở cửa thị trường mua sắm công minh bạch; cạnh tranh. |
| 10 | Sở hữu Trí tuệ | Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; bao gồm cả Chỉ dẫn Địa lý (GI). |
| 11 | Cạnh tranh | Quy tắc về chính sách cạnh tranh và kiểm soát trợ cấp. |
| 12 | Doanh nghiệp Nhà nước; Doanh nghiệp được Chính phủ Trợ cấp | Đảm bảo sân chơi công bằng giữa DNNN và doanh nghiệp tư nhân. |
| 13 | Thương mại và Phát triển Bền vững | Cam kết về Tiêu chuẩn Lao động (ILO) và Bảo vệ Môi trường. |
| 14 | Minh bạch hóa | Đảm bảo tính minh bạch trong việc ban hành pháp luật; quy tắc. |
| 15 | Giải quyết Tranh chấp | Cơ chế giải quyết tranh chấp giữa hai bên Chính phủ. |
| 16 | Các Điều khoản Thể chế; Tổng quát và Cuối cùng | Quy định về cơ cấu tổ chức và các điều khoản chung khác. |
| 17 | Các Ngoại lệ | Các ngoại lệ chung và ngoại lệ cụ thể (ví dụ: về an ninh). |
3. Tài liệu Tham khảo & Đường dẫn Chính thức
Văn bản Toàn văn FTA
Cổng thông tin FTA Việt Nam (Bộ Công Thương): Đây là nguồn chính thức và đáng tin cậy nhất.
- Toàn văn Hiệp định EVFTA (Bản Tiếng Việt & Tiếng Anh).
- Phụ lục Biểu cam kết thuế quan, Cam kết dịch vụ, Chỉ dẫn Địa lý.
- Link: https://vntr.moit.gov.vn/vi/fta/26/0 (Tìm kiếm mục EVFTA).
Các Hướng dẫn Thực thi và Văn bản Pháp quy
Bộ Công Thương (MOIT): Cơ quan đầu mối chủ trì thực hiện. Thông tư quy định về Quy tắc Xuất xứ hàng hóa trong EVFTA và thủ tục cấp C/O mẫu EUR.1 hoặc cơ chế tự chứng nhận.
Bộ Tài chính (Tổng cục Hải quan): Nghị định của Chính phủ về Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt của Việt Nam để thực hiện EVFTA theo từng giai đoạn.
Tổ chức Hỗ trợ Doanh nghiệp: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) – Trung tâm WTO và Hội nhập đã biên soạn nhiều Cẩm nang và Tài liệu hướng dẫn chi tiết về EVFTA (tìm kiếm tại: https://wtocenter.vn/).
Cổng thông tin của EU (European Commission): Cung cấp thông tin chi tiết từ phía đối tác về các quy tắc nhập khẩu và quy tắc xuất xứ.
