1. Thông tin tổng quan
Tên đầy đủ: Hiệp định Thành lập Khu vực Thương mại Tự do ASEAN – Australia/New Zealand (tiếng Anh: ASEAN – Australia – New Zealand Free Trade Area Agreement)
Tên viết tắt: AANZFTA
Các nước/thành viên tham gia (12 Thành viên)
- 10 quốc gia thành viên ASEAN: Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan, và Việt Nam.
- 2 đối tác: Australia và New Zealand.
Thời gian ký kết và Có hiệu lực
- Thời gian ký kết: Ngày 27/02/2009 tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 14 ở Hua Hin, Thái Lan.
- Thời gian có hiệu lực: Có hiệu lực chung từ 01/01/2010.
Bối cảnh đàm phán và Lý do hình thành FTA
Bối cảnh:
- Quan hệ đối tác kinh tế chặt chẽ giữa ASEAN và Australia/New Zealand (thuộc Khối Quan hệ Kinh tế Chặt chẽ hơn – CER) đã được xây dựng qua nhiều thập kỷ.
- Đàm phán chính thức về AANZFTA bắt đầu sau Hội nghị Thượng đỉnh Kỷ niệm ASEAN, Australia và New Zealand vào năm 2004.
Lý do hình thành:
- Thiết lập Khu vực Thương mại Tự do toàn diện: AANZFTA là hiệp định kinh tế đơn lẻ toàn diện và sâu rộng nhất mà ASEAN từng ký kết với các đối tác (tại thời điểm ký kết), vượt qua các cấu phần truyền thống (chỉ giới hạn trong hàng hóa, dịch vụ, đầu tư).
- Tăng cường hội nhập và cơ hội đầu tư: Nhằm thúc đẩy tự do hóa thương mại hàng hóa, dịch vụ, tạo điều kiện thuận lợi và tăng cường các cơ hội đầu tư thông qua việc xây dựng một môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch.
- Thu hẹp khoảng cách phát triển: Thông qua các quy định về Hợp tác Kinh tế (Chương 12) nhằm hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng năng lực cho các nước thành viên mới của ASEAN (CLMV).
2. Phạm vi và Cam kết chính
AANZFTA là một FTA toàn diện, bao gồm 18 Chương và 4 Phụ lục chính về lộ trình cắt giảm thuế quan, quy tắc xuất xứ, cam kết dịch vụ và di chuyển thể nhân.
| Chương | Tên Chương | Nội dung chính |
| I | Thành lập Khu vực Thương mại Tự do; Mục tiêu và Định nghĩa | Xác định phạm vi và mục tiêu chung của Hiệp định. |
| II | Thương mại Hàng hóa | Các cam kết về cắt giảm/loại bỏ thuế quan; hàng rào phi thuế quan. |
| III | Quy tắc Xuất xứ | Xác định tiêu chí hàng hóa đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan. |
| IV | Thủ tục Hải quan | Đơn giản hóa và hài hòa hóa thủ tục hải quan. |
| V | Các Biện pháp Vệ sinh và Kiểm dịch Động Thực vật (SPS) | Thiết lập khuôn khổ hợp tác về an toàn thực phẩm; sức khỏe động thực vật. |
| VI | Tiêu chuẩn; Quy chuẩn và Quy trình Đánh giá sự Phù hợp (TBT) | Giảm thiểu rào cản kỹ thuật đối với thương mại. |
| VII | Các Biện pháp Tự vệ | Quy định về áp dụng các biện pháp tự vệ trong trường hợp nhập khẩu tăng đột biến gây thiệt hại. |
| VIII | Thương mại Dịch vụ | Cam kết về mở cửa thị trường dịch vụ (bao gồm Dịch vụ Tài chính và Viễn thông). |
| IX | Di chuyển Thể nhân | Tạo điều kiện cho việc di chuyển tạm thời của chuyên gia và nhà kinh doanh. |
| X | Thương mại Điện tử | Đảm bảo tính pháp lý; tạo thuận lợi và thúc đẩy giao dịch điện tử. |
| XI | Đầu tư | Các quy định về tự do hóa; khuyến khích và bảo hộ đầu tư. |
| XII | Hợp tác Kinh tế | Các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng năng lực; đặc biệt cho CLMV. |
| XIII | Sở hữu Trí tuệ | Hợp tác và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. |
| XIV | Chính sách Cạnh tranh | Thúc đẩy môi trường cạnh tranh công bằng. |
| XV | Các Điều khoản Chung và Ngoại lệ | Các quy tắc chung và các trường hợp ngoại lệ (ví dụ: An ninh Quốc gia). |
| XVI | Thể chế | Thiết lập Ủy ban Khu vực Thương mại Tự do hỗn hợp (FTA JC) để giám sát việc thực thi. |
| XVII | Tham vấn và Giải quyết Tranh chấp | Cơ chế tham vấn và giải quyết tranh chấp giữa các bên. |
| XVIII | Các Điều khoản Cuối cùng | Các quy định về hiệu lực; sửa đổi và rút khỏi Hiệp định. |
3. Tài liệu tham khảo & Đường dẫn chính thức
Văn bản toàn văn Hiệp định Thành lập Khu vực Thương mại Tự do ASEAN – Australia/New Zealand (AANZFTA):
Bản tiếng Anh và tiếng Việt: Thường được lưu trữ trên các cổng thông tin của Chính phủ.
Nguồn tham khảo uy tín: Trung tâm WTO và Hội nhập – VCCI thường lưu trữ bản song ngữ tại các mục về FTA.
Các Hướng dẫn thực thi (Cẩm nang, Website)
Cổng thông tin FTA Việt Nam (Bộ Công Thương):
- Website: https://vntr.moit.gov.vn/
- Mục AANZFTA: Cung cấp các cam kết chính, lộ trình cắt giảm thuế quan của Việt Nam, Úc, New Zealand và Quy tắc xuất xứ.
Thông tin về Quy tắc Xuất xứ (C/O Mẫu AANZ):
- Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương): Cung cấp các Thông tư, Nghị định hướng dẫn về việc cấp C/O mẫu AANZ và các thủ tục liên quan.
- Hệ thống eCoSys của Bộ Công Thương: https://ecosys.gov.vn/ (Tra cứu cơ quan cấp C/O).
Cẩm nang Kinh doanh ASEAN: Ban Thư ký ASEAN đã xuất bản “Cẩm nang Kinh doanh AANZFTA” (song ngữ Anh – Việt) nhằm giới thiệu và hướng dẫn cộng đồng doanh nghiệp khai thác Hiệp định.
Website Chính phủ Úc/New Zealand: Các cơ quan hải quan/thương mại của Australia (DFAT) và New Zealand cũng công bố các hướng dẫn cụ thể cho doanh nghiệp của họ và các đối tác.
Xem thêm FTA khác:
